Egeli bilim insanı Doç. Dr. Dicle Zengin Çamurdan’ın projesine TÜBİTAK’tan destek
Bu proje ile uzayın sırlarına ışık tutulacak
İZMİR(Ege Ajans)- Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Dicle Zengin Çamurdan’ın yürütücülüğünü üstlendiği “Çoklu Dalgaboyu Gözlemleri ile Seçilen Polar Türü Manyetik Kataklismik Değişenlerin Doğasının Araştırılması” başlıklı proje, TÜBİTAK 1001 – Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında kabul edildi. Proje kapsamında, evrende güçlü manyetik alanların madde davranışını nasıl şekillendirdiğini anlamaya yönelik kapsamlı bir çalışma yürütülecek.
Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı, evrenin bilinmeyenlerine ışık tutacak teknoloji odaklı projesi, TÜBİTAK tarafından desteklenmeye uygun bulanan Doç. Dr. Dicle Zengin Çamurdan’ı tebrik ederek başarılar diledi.
“Polar türü yıldızların gizemi aydınlatılacak”
Proje hakkında bilgi veren Doç. Dr. Dicle Zengin Çamurdan, “Araştırma projesi, ‘polar’ olarak adlandırılan ve manyetik alanların belirleyici rol oynadığı çift yıldız türlerinin fiziksel yapısını ortaya koymayı amaçlıyor. Polar türü yıldızlar, bir beyaz cüce ile ona kütle aktaran Güneş benzeri bir yoldaş yıldızdan oluşuyor. Bu sistemleri diğer çift yıldızlardan ayıran temel fark ise beyaz cücenin sahip olduğu son derece güçlü manyetik alanlar olarak öne çıkıyor. Bu alanlar, yoldaş yıldızdan gelen maddenin bir disk oluşturmadan doğrudan kutup bölgelerine yönlenmesine neden oluyor. Madde, beyaz cüce yüzeyine yüksek hızlarla çarparak optik, morötesi ve X-ışını bölgelerinde güçlü ışınımlar üretiyor. Bu süreçler hem yüksek enerjili astrofizik hem de manyetik plazma fiziği açısından kritik öneme sahip veriler sunuyor” dedi.
“Uluslararası literatüre katkı sunulacak”
Projenin temel hedeflerini anlatan Doç. Dr. Dicle Zengin Çamurdan, “Proje kapsamında, literatürde polar adayı olarak tanımlanan ancak fiziksel doğası henüz tam olarak çözülememiş çift yıldızlar mercek altına alınacak. Araştırmada, atmosfer dışındaki X-ışını uyduları ile yer konuşlu optik teleskopların verileri eşzamanlı olarak analiz edilecek. Sistemlerin parlaklık değişimleri, X-ışını ışık eğrileri ve tayfsal özellikleri incelenerek; maddenin hangi kutba yöneldiği, akışın zamanla nasıl değiştiği ve beyaz cücenin dönme hareketi ile yörünge hareketi arasındaki senkronizasyonun durumu araştırılacak. Projenin temel hedeflerinden biri, yalnızca tek tek yıldızları sınıflandırmak değil, aynı zamanda polar türü sistemlerin genel yapısal özelliklerini karşılaştırmalı olarak incelemek. Elde edilecek sonuçların, manyetik alanların madde toplanması üzerindeki etkilerine dair mevcut kuramsal modelleri test etmesi ve geliştirmesi bekleniyor. Proje, sadece bireysel yıldızları sınıflandırmakla kalmayıp, galaksimizdeki X-ışını kaynaklarının kökeninin anlaşılmasına da dolaylı katkı sağlayacak. Bu çalışma ile Türkiye’de yüksek enerjili astrofizik alanındaki akademik birikimin güçlendirilmesi ve uluslararası literatürde kalıcı bilimsel sonuçlar üretilmesi hedefleniyor” dedi.
