EÜ İletişim Fakültesinde sahte haberlere dikkat çekildi
“Türk-Alman Gençlik Köprüsü” projesi öğrencileri EÜ İletişim Fakültesine konuk oldu”
Sultan Ece Avcı- Ayşenur Avşar
Hümeyra Elif Pur- Seyit Özcü
Karşıyaka Lisesi ve Almanya’nın Herne kentindeki Mulvany Berufskolleg arasındaki “Türk-Alman Gençlik Köprüsü” öğrenci hareketlilik programı kapsamında Ege Üniversitesi (EÜ) İletişim Fakültesini ziyaret etti. Yürütülen proje kapsamında EÜ İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. İlknur Aydoğdu Karaaslan tarafından “Sahte Haberler – Dijital Bilgi Çağında Gerçeği Bulmak” adlı seminer verildi.
Karşıyaka Lisesi’nden Dilek Çalışkan ve Mehmet Çalışkan ile Almanya’nın Herne kentindeki Mulvany Berufskolleg Lisesinden İlka Günther ve Fuat Güner olmak üzere 4 danışman öğretmen ve 20 öğrencinin katıldığı çalışmada; sahte haberin doğası, dezenformasyonun psikolojik temelleri ve dijital çağda manipülasyon teknikleri anlatıldı.
Sahte haberlerin dijitalleşme ile artış gösterdiğini belirten Prof. Dr. İlknur Aydoğdu Karaaslan, “Günümüzün en büyük dijital tehditlerinden biri olan sahte haber olgusu, dijitalleşmeyle birlikte haberin yayılma hızını artırırken ne yazık ki güvenilirliği zayıflattı. Bilgi kirliliğine karşı vatandaşları uyarırken her zaman altını çizdiğim bir gerçek var. Sahte haber sadece basit bir yanlış bilgi değil, bilinçli bir manipülasyon aracıdır. Dijital medyada karşılaştığımız her yanlış bilgiyi aynı kefeye koymamalıyız. Burada hata sonucu yayılan ‘misinformation’ (yanlış bilgi), bilinçli olarak üretilen ‘dezenformasyon’ ve dezenformasyonun haber formatında sunulmuş hali olan ‘sahte haber’ kavramları arasındaki ince çizgiyi iyi görmemiz gerekiyor. Sahte haberin en ayırt edici özelliği kasıt unsurudur; yani bu içerikler sadece gerçeği gizlemekle kalmaz, aynı zamanda alternatif bir gerçeklik inşa etmeyi hedefler” dedi.
“Tık ekonomisi’ gerçeğiyle karşı karşıyayız”
Prof. Dr. İlknur Aydoğdu Karaaslan, “Sahte haberlerin bu denli hızlı yayılmasının arkasında yatan ekonomik ve psikolojik faktörleri göz ardı edemeyiz. Dijital medyada içeriklerin ‘tıklanma’ üzerinden gelir ürettiği bir ‘tık ekonomisi’ gerçeğiyle karşı karşıyayız. Bu durum, siyasi ve ideolojik nedenlerin ötesinde sahte haberleri maddi olarak kârlı hale getiriyor. Ayrıca sosyal medya algoritmaları, kullanıcıları sadece kendi görüşlerini destekleyen içeriklerle buluşturarak ‘yankı odaları’ yaratıyor. İnsanlar, kendi inançlarını doğrulayan veya kendilerinde korku ve öfke uyandıran bilgilere inanmaya daha meyilli oldukları için, bu durum yanlış bilgilerin sorgulanmadan kabul edilmesine ve toplumsal kutuplaşmanın derinleşmesine yol açıyor” diye konuştu
“Manipülasyondan kurtulmanın 3 adımı”
Manipülasyondan kurtulmanın yollarını anlatan Prof. Dr. İlknur Aydoğdu Karaaslan, “Manipülasyon sarmalından kurtulmak ve gerçeği ayırt etmek isteyenlere her zaman üç temel adımı içeren pratik bir yol haritası öneriyorum. İlk olarak ‘Duygu Analizi’ yapmalısınız; eğer bir içerik sizde aşırı öfke uyandırıyorsa veya tam da duymak istediğiniz şeyi söylüyorsa, bu mantığınızı devre dışı bırakmayı hedefleyen bir ‘olta’ olabilir. İkinci adım ‘Kaynak Sorgulama’dır; haberin paylaşıldığı mecranın künyesi, geçmişi ve muhatabının belli olup olmadığı mutlaka kontrol edilmelidir. Üçüncü ve son adım ise ‘Görsel Arama’dır. Fotoğraflar yalan söylemeyebilir ancak bağlamından koparılabilirler. Tersine görsel arama yöntemleriyle, kullanılan fotoğrafların güncelliği ve gerçekten o olaya ait olup olmadığı teyit edilmelidir. Sonuç olarak, dijital çağda gerçeğe ulaşmak, doğrulama kültürünü bir dijital etik ilkesi olarak benimsemekten geçer. Dijital çağda herkesin birer yayıncıya dönüştüğü bu ortamda, paylaşmadan önce doğrulamak, hızlı tüketim kültürü içinde ‘yavaş düşünmek’ ve sorgulamak, hakikate ulaşmanın yoludur” dedi.
Etkinliğin ardından Türk-Alman Gençlik Köprüsü öğrencileri, Medya Uygulama ve Araştırma Merkezi bünyesindeki birimleri gezerek çalışmaları yakından takip etti.
