28 \u015eubat-4Mart \u201c\u0130stilac\u0131 T\u00fcrler Haftas\u0131\u201d<\/p>\n
Prof. Dr. Ayaz, \u201c\u0130stilac\u0131 t\u00fcrler hem \u00e7evreye hem de ekonomiye zarar veriyor\u201d<\/strong><\/p>\n Bulunduklar\u0131 b\u00f6lgede \u00e7evreye, ekonomiye ve topluma zarar veren istilac\u0131 t\u00fcrlere dikkat \u00e7ekmek amac\u0131yla her y\u0131l 28 \u015eubat-4 Mart tarihleri aras\u0131 \u201c\u0130stilac\u0131 T\u00fcrler Haftas\u0131\u201d kapsam\u0131nda \u00e7e\u015fitli etkinlikler d\u00fczenleniyor. Bu y\u0131l \u201cEylem, Yenilik ve Sosyal Yard\u0131m\u201d temas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fen etkinliklerle istilac\u0131 t\u00fcrler ile ilgili fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturuluyor. Ege \u00dcniversitesi \u00c7evre Sorunlar\u0131 Uygulama ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi M\u00fcd\u00fcr\u00fc Prof. Dr. Din\u00e7er Ayaz, istilac\u0131 t\u00fcrlerin ekosistemler ve ekonomiler \u00fczerinde belirgin olumsuz etkileri oldu\u011funu ve bu etkilerin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile daha da k\u00f6t\u00fcle\u015febilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n \u0130stilac\u0131 t\u00fcrlerin tan\u0131m\u0131n\u0131 yapan Prof. Dr. Ayaz, \u201c\u0130stilac\u0131 t\u00fcrler, bir b\u00f6lgeye getirilen ve \u00e7evreye, ekonomiye veya topluma zarar veren bitkiler, hayvanlar, b\u00f6cekler ve patojenlerdir. \u0130stilac\u0131 t\u00fcrler, vah\u015fi hayvan ve bitki ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n hayatta kalmas\u0131na y\u00f6nelik en b\u00fcy\u00fck tehditlerinden biri olarak kabul edilir. Bu t\u00fcrler genellikle tesad\u00fcfen gelir ve do\u011fal y\u0131rt\u0131c\u0131lar\u0131n yoklu\u011funda olu\u015fur. Sonu\u00e7 olarak bu t\u00fcrler, yerli t\u00fcrleri ve ekosistemlerini \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, kalabal\u0131kla\u015ft\u0131r\u0131r ve harap eder. Yerli olmayan t\u00fcrler, d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 bir b\u00f6lgesinden geldikleri i\u00e7in otomatik olarak istilac\u0131 t\u00fcrler olarak kabul edilmezler ayr\u0131ca olumsuz \u00e7evresel, ekonomik veya sosyal etkilere neden olmalar\u0131 gerekir\u201d dedi.<\/p>\n \u201cZarar verdikleri alan yelpazesi geni\u015f\u201d<\/strong><\/p>\n \u0130stilac\u0131 t\u00fcrlerin \u00e7evreye ve insana etkilerinden bahseden Prof. Dr. Ayaz, \u201c\u0130stilac\u0131 t\u00fcrlerin do\u011frudan ekonomik etkileri; mekanik, kimyasal ve biyolojik y\u00f6netim maliyetlerini, ara\u015ft\u0131rma ve izleme programlar\u0131n\u0131, azalan mahsul verimini, i\u015f kay\u0131plar\u0131n\u0131, altyap\u0131ya verilen zarar\u0131 ve uluslararas\u0131 ticarete olan etkileri i\u00e7erir. \u0130stilac\u0131 t\u00fcrlerin dolayl\u0131 ekonomik etkilerini \u00f6l\u00e7mek \u00e7ok daha zor olabilir. Buna \u00f6rnek olarak artan sel, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 direncin azalmas\u0131, azalan biyo\u00e7e\u015fitlilik, azalan kaynak \u00fcretimi, turizm ve rekreasyon \u00fczerindeki etkiler ve azalan m\u00fclk de\u011ferleri verilebilir. \u0130stilac\u0131 t\u00fcrlerin \u00e7e\u015fitli zararlar\u0131 vard\u0131r. Bir peyzajdaki t\u00fcr kompozisyonunu ve \u00e7e\u015fitlili\u011fini de\u011fi\u015ftirerek ekosistemin i\u015fleyi\u015fini de\u011fi\u015ftirir. De\u011ferli sosyo-ekonomik ve ekolojik faydalar sa\u011flayan bitki ve a\u011fa\u00e7lar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. Risk alt\u0131ndaki t\u00fcrleri yaralay\u0131p, parazitlerle enfekte eder veya \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. \u0130stilac\u0131 t\u00fcrleri y\u00f6netmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan t\u00fcm ki\u015fi ve kurumlara \u00f6nemli bir mali y\u00fck getirir. Yaln\u0131zca bir co\u011frafi konumda bulunan (endemik) t\u00fcr pop\u00fclasyonlar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131r veya b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azalt\u0131r. Arzu edilen yerli t\u00fcrleri yok ederek biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fi azalt\u0131r. Risk alt\u0131ndaki t\u00fcrlerin hayatta kalmak i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011fu kritik habitatlar\u0131 azalt\u0131r\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n \u0130stilac\u0131 canl\u0131 gruplar\u0131ndan \u00f6rnekler veren Prof. Dr. Ayaz, \u201c\u0130stilac\u0131 bal\u0131klar ve omurgas\u0131z t\u00fcrleri, besin a\u011f\u0131 yap\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015ftirerek, yerel t\u00fcrler i\u00e7in mevcut olan besinleri azaltabilir. Sonu\u00e7 olarak, do\u011frudan rekabet, yerli t\u00fcrlerde n\u00fcfus azalmas\u0131na ve biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131na yol a\u00e7ar. \u0130stilac\u0131 bitkiler, k\u00fcresel ticaret, insan ve hayvan ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve bah\u00e7ecilik ile yay\u0131lan zararl\u0131 yerli olmayan a\u011fa\u00e7lar, \u00e7al\u0131lar ve otsu bitkilerdir. Ormanlar\u0131 istila eder ve ekosistemlerin i\u015fleyi\u015fi, do\u011fal bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc ve do\u011fal vah\u015fi ya\u015fam \u00fczerinde olumsuz etkileri olabilecek yerel bitkilerin b\u00fcy\u00fcmesini engellerler. \u0130stilac\u0131 bitkiler ayr\u0131ca h\u0131zl\u0131 yay\u0131lma, mahsul ve orman bitkileriyle rekabet etme ve toprak kalitesini bozma yetenekleri nedeniyle tar\u0131m i\u00e7in tehdit olu\u015fturmaktad\u0131r. \u0130stilac\u0131 kara hayvanlar\u0131 ve omurgas\u0131zlar, hastal\u0131k yayma, yerli t\u00fcrleri avlama veya onlarla rekabet etme, hibritle\u015fme, bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc b\u00fcy\u00fcmesi ve toprak kalitesi gibi di\u011fer \u00f6nemli do\u011fal sistemleri de\u011fi\u015ftirme yetenekleri nedeniyle karasal ekosistemler i\u00e7in \u00f6nemli bir tehdit olu\u015fturmaktad\u0131r. \u0130stilac\u0131 hayvanlar ve omurgas\u0131zlar biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rabilir ve do\u011fal ekolojik topluluklar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkileyerek bozulmalara neden olabilir. \u0130stilac\u0131 su bitkileri, k\u00fc\u00e7\u00fck akarsulardan b\u00fcy\u00fck g\u00f6llere kadar t\u00fcm su k\u00fctleleri i\u00e7in ciddi tehditler olu\u015fturur. Bunlar, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yerli bitkilerin b\u00fcy\u00fcmesini engelleyen yo\u011fun bitki \u00f6rt\u00fcleri olu\u015fturur. Bu durum, yerli bitkileri besleyen do\u011fal vah\u015fi ya\u015fam pop\u00fclasyonlar\u0131n\u0131 olumsuz etkileyebilir\u201d dedi.<\/p>\n \u0130nsan faaliyetleri istilac\u0131 sucul t\u00fcrlerin yay\u0131lmas\u0131n\u0131n birincil nedeni<\/strong><\/p>\n \u0130stilac\u0131 t\u00fcrlerin nas\u0131l yay\u0131ld\u0131klar\u0131 sorusuna a\u00e7\u0131kl\u0131k getiren Ayaz, \u201c\u0130stilac\u0131 t\u00fcrlerin insan faaliyetleri de dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok yay\u0131lma yolu vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, yabanc\u0131 ot tohumlar\u0131 \u00e7amurlu botlar veya ara\u00e7lar \u00fczerinde toprakta kolayca hareket eder. Suda ya\u015fayan istilac\u0131lar, e\u011flence ama\u00e7l\u0131 deniz ta\u015f\u0131tlar\u0131 ve te\u00e7hizatlar\u0131 \u00fczerinde yer de\u011fi\u015ftirebilir ve karada uzun mesafeler kat edebilir. Baz\u0131 istilac\u0131 bitkiler olduk\u00e7a \u00e7ekicidir ve fidanl\u0131klarda s\u00fcs bitkisi olarak sat\u0131lmaktad\u0131r. \u0130stilac\u0131 b\u00f6cekler saks\u0131 kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131nda veya ham ah\u015fap \u00fcr\u00fcnlerinden yap\u0131lm\u0131\u015f ev dekorlar\u0131nda saklanabilirler. Bir\u00e7ok istilac\u0131 orman zararl\u0131s\u0131, kesilmi\u015f yakacak odun, paletler veya masif ah\u015fap ambalaj malzemelerinin i\u00e7inde veya \u00fczerinde hareket edebilir. \u0130nsan faaliyetleri, istilac\u0131 sucul t\u00fcrlerin yay\u0131lmas\u0131n\u0131n birincil nedenidir. Uygun olmayan ekipman temizli\u011fi ve bal\u0131klar\u0131n yasad\u0131\u015f\u0131 hareketi, izole su sistemlerinin istilas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130stilac\u0131 t\u00fcrler ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, Biny\u0131l Ekosistem De\u011ferlendirmesi taraf\u0131ndan tan\u0131mlanan antropojenik k\u00fcresel de\u011fi\u015fimin en belirgin bi\u00e7imlerinden ikisidir. \u0130stilac\u0131 t\u00fcrlerin ekosistemler ve ekonomiler \u00fczerinde belirgin olumsuz etkileri vard\u0131r ve bu etkiler iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile daha da k\u00f6t\u00fcle\u015febilir. Ancak istilac\u0131 t\u00fcrlerin ve istila edilen ekosistemlerin \u00e7o\u011fu i\u00e7in bu etkile\u015fimin sonu\u00e7lar\u0131 bilinmiyor\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n \u0130stilac\u0131 t\u00fcrlerin yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6nlemde herkese g\u00f6rev d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirten Prof. Dr. Ayaz,\u00a0\u00a0 \u201c\u0130nsan kaynakl\u0131 yay\u0131lman\u0131n yollar\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmak, zararl\u0131 istilac\u0131 t\u00fcrlerin kazara ta\u015f\u0131nmas\u0131 riskini azaltmam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilir. E\u015fyalar\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l inceleyip temizleyece\u011fimizi \u00f6\u011frenerek ve sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyin kayna\u011f\u0131n\u0131 bilerek, sevdi\u011fimiz topraklara ve sulara zarar verebilecek bir \u015feyi kazara yayma \u015fans\u0131n\u0131 azaltmaya ba\u015flayabiliriz. \u0130stilac\u0131 t\u00fcrlerin y\u00f6netiminde herkes rol oynayabilir. \u0130nvaziv t\u00fcrler hakk\u0131nda bilgi edinerek, do\u011fa y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinde bu t\u00fcrlerin belirtilerini arayarak, \u015f\u00fcpheli b\u00f6cek ve hastal\u0131klar\u0131 bildirerek, bu konuda g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak ve yerli t\u00fcrleri tercih ederek bu s\u00fcrece hepimiz katk\u0131da bulunabiliriz\u201d diyerek s\u00f6zlerini noktalad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" 28 \u015eubat-4Mart \u201c\u0130stilac\u0131 T\u00fcrler Haftas\u0131\u201d Prof. Dr. Ayaz, \u201c\u0130stilac\u0131 t\u00fcrler hem \u00e7evreye hem de ekonomiye…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":7000,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[69,1,11],"tags":[],"class_list":["post-6999","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim","category-gncl","category-haber"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Prof.-Dr.-Dincer-Ayaz-1.jpg",1068,712,false],"thumbnail":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Prof.-Dr.-Dincer-Ayaz-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Prof.-Dr.-Dincer-Ayaz-1-300x200.jpg",300,200,true],"medium_large":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Prof.-Dr.-Dincer-Ayaz-1-768x512.jpg",640,427,true],"large":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Prof.-Dr.-Dincer-Ayaz-1-1024x683.jpg",640,427,true],"1536x1536":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Prof.-Dr.-Dincer-Ayaz-1.jpg",1068,712,false],"2048x2048":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Prof.-Dr.-Dincer-Ayaz-1.jpg",1068,712,false],"newsphere-slider-full":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Prof.-Dr.-Dincer-Ayaz-1.jpg",1068,712,false],"newsphere-featured":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Prof.-Dr.-Dincer-Ayaz-1-1024x683.jpg",1024,683,true],"newsphere-medium":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Prof.-Dr.-Dincer-Ayaz-1-720x380.jpg",720,380,true]},"author_info":{"display_name":"Editor","author_link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/author\/editor\/"},"category_info":"Bilim<\/a> G\u00fcncel<\/a> Haber<\/a>","tag_info":"Haber","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6999","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6999"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6999\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7001,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6999\/revisions\/7001"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7000"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6999"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6999"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6999"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}