{"id":35676,"date":"2026-09-01T07:34:31","date_gmt":"2026-09-01T07:34:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.euegeajans.com\/?p=35676"},"modified":"2026-09-01T07:34:31","modified_gmt":"2026-09-01T07:34:31","slug":"euden-buyuksehirlerin-erisilebilirligini-olcen-proje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/2026\/09\/01\/euden-buyuksehirlerin-erisilebilirligini-olcen-proje\/","title":{"rendered":"E\u00dc\u2019den b\u00fcy\u00fck\u015fehirlerin eri\u015filebilirli\u011fini \u00f6l\u00e7en proje"},"content":{"rendered":"

30 \u015fehir mercek alt\u0131na al\u0131nacak<\/p>\n

E\u00dc Uluslararas\u0131 Bilgisayar Enstit\u00fcs\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Do\u00e7. Dr. Vahid Akram\u2019\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00fcstlendi\u011fi projeyle, T\u00fcrkiye\u2019deki 30 b\u00fcy\u00fck\u015fehrin kentsel eri\u015filebilirli\u011fi \u00e7izge kuram\u0131 ve ileri optimizasyon algoritmalar\u0131yla analiz edilerek yeni bir bilimsel endeks olu\u015fturulacak.<\/p>\n

\u00a0Ege \u00dcniversitesi (E\u00dc) Uluslararas\u0131 Bilgisayar Enstit\u00fcs\u00fc (UBE) Bilgisayar Bilimleri Anabilim Dal\u0131 \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Do\u00e7. Dr. Vahid Akram taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan \u201c\u00c7izge Kuram\u0131 Tabanl\u0131 K-Merkez Optimizasyonu \u0130le T\u00fcrkiye’deki B\u00fcy\u00fck\u015fehirlerin Kentsel Eri\u015filebilirli\u011finin De\u011ferlendirilmesi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 proje, T\u00dcB\u0130TAK ARDEB 1002 Program\u0131 kapsam\u0131nda desteklenmeye uygun bulundu. T\u00fcrkiye\u2019nin 30 b\u00fcy\u00fck\u015fehrinin yol a\u011flar\u0131n\u0131 matematiksel modellerle inceleyecek olan \u00e7al\u0131\u015fma; afet y\u00f6netiminden kamu hizmetlerine, trafik planlamas\u0131ndan sosyal eri\u015filebilirli\u011fe kadar pek \u00e7ok alanda stratejik veriler sunmay\u0131 hedefliyor.<\/p>\n

Proje hakk\u0131nda bilgi veren Do\u00e7. Dr. Vahid Akram, \u201cProje kapsam\u0131nda \u0130stanbul, Ankara, \u0130zmir, Bursa ve Antalya\u2019n\u0131n da aralar\u0131nda bulundu\u011fu T\u00fcrkiye\u2019nin 30 b\u00fcy\u00fck\u015fehrinin cadde ve sokak a\u011flar\u0131, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 \u2018OpenStreetMap\u2019 verilerinden yararlan\u0131larak bilgisayar ortam\u0131na aktar\u0131lacak. \u015eehirlerdeki her bir kav\u015fak matematiksel modelde birer \u2018d\u00fc\u011f\u00fcm\u2019, bu kav\u015faklar\u0131 birbirine ba\u011flayan yollar ise \u2018kenar\u2019 olarak tan\u0131mlanacak. Bu sayede devasa b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki kent yap\u0131lar\u0131, karma\u015f\u0131k algoritmalarla analiz edilebilir \u00e7izgelere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclecek. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n temelini, bilgisayar bilimlerinin en kritik optimizasyon problemlerinden biri kabul edilen \u2018K-merkez problemi\u2019 olu\u015fturuyor. Bu yakla\u015f\u0131m ile bir \u015fehirde belirli say\u0131daki hizmet merkezi i\u00e7in en uygun noktalar\u0131n se\u00e7ilmesi ve kentin en u\u00e7 noktas\u0131n\u0131n dahi bu merkezlere m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa mesafede olmas\u0131 ama\u00e7lan\u0131yor. Geli\u015ftirilen bu model; itfaiye istasyonlar\u0131n\u0131n konumland\u0131r\u0131lmas\u0131ndan afet toplanma alanlar\u0131n\u0131n belirlenmesine kadar hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan pek \u00e7ok senaryoda uygulanabilecek\u201d dedi.<\/p>\n

Kentsel Hizmet Eri\u015filebilirlik Endeksi literat\u00fcre kazand\u0131r\u0131lacak<\/strong><\/p>\n

Do\u00e7. Dr. Akram, \u201cProjenin en \u00f6nemli \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131ndan biri, literat\u00fcre kazand\u0131r\u0131lacak olan \u2018Kentsel Hizmet Eri\u015filebilirlik Endeksi\u2019 olacak. Bu endeks sayesinde \u015fehirlerde ya\u015fayan vatanda\u015flar\u0131n temel kamu ve sosyal hizmetlere eri\u015fimi, s\u0131f\u0131r ile bir aras\u0131nda de\u011fi\u015fen nesnel bir skor \u00fczerinden \u00f6l\u00e7\u00fclebilecek. Endeks olu\u015fturulurken; hastane, itfaiye, karakol, okul, toplu ta\u015f\u0131ma aktarma merkezleri, ye\u015fil alanlar ve k\u00fclt\u00fcrel tesislerden olu\u015fan yedi farkl\u0131 hizmet kategorisi dikkate al\u0131nacak. Hesaplamalarda sadece fiziksel mesafe de\u011fil; D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (WHO), Ekonomik Kalk\u0131nma ve \u0130\u015f Birli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 (OECD) ve Uluslararas\u0131 Toplu Ta\u015f\u0131ma Birli\u011fi (UITP) gibi kurulu\u015flar\u0131n belirledi\u011fi k\u00fcresel standartlar da baz al\u0131nacak. B\u00f6ylece algoritmalar, sadece bir kentin fiziksel kapsay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil, insanlar\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam konforuna ve g\u00fcvenli\u011fine sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 katk\u0131y\u0131 da de\u011ferlendirecek\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

Karar<\/strong> vericilere bilimsel veri sa\u011flanacak<\/strong><\/p>\n

Do\u00e7. Dr. Akram, \u201c\u00c7al\u0131\u015fma sonucunda elde edilecek veriler, \u00f6zellikle acil durum y\u00f6netimi ve ula\u015f\u0131m yat\u0131r\u0131mlar\u0131 planlayan karar vericiler i\u00e7in bilimsel bir altl\u0131k olu\u015fturacak. \u015eehirlerin yaln\u0131zca mevcut yol yap\u0131lar\u0131 de\u011fil, mahalle ve b\u00f6lge bazl\u0131 topluluk yap\u0131lar\u0131 da analiz edilerek mevcut y\u00f6ntemlere alternatif yeni algoritmalar geli\u015ftirilecek. Proje ile T\u00fcrkiye’deki 30 b\u00fcy\u00fck\u015fehrin hizmet eri\u015filebilirli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan birbirleriyle k\u0131yaslanabilece\u011fi nesnel bir veri taban\u0131 olu\u015fturulmas\u0131 ve kentsel ya\u015fam kalitesinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 hedefleniyor\u201d dedi.<\/p>\n