{"id":35542,"date":"2026-08-26T06:42:25","date_gmt":"2026-08-26T06:42:25","guid":{"rendered":"https:\/\/www.euegeajans.com\/?p=35542"},"modified":"2026-08-26T06:43:35","modified_gmt":"2026-08-26T06:43:35","slug":"prof-dr-uysal-sutu-evde-kaynatmak-besin-degerini-olduruyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/2026\/08\/26\/prof-dr-uysal-sutu-evde-kaynatmak-besin-degerini-olduruyor\/","title":{"rendered":"Prof. Dr.\u00a0Uysal, \u201cS\u00fct\u00fc evde kaynatmak besin de\u011ferini \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor\u201d"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Egeli bilim insan\u0131 Prof. Dr. Uysal, toplumda s\u00fct t\u00fcketimine y\u00f6nelik do\u011fru bilinen yanl\u0131\u015flar\u0131 anlatt\u0131<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ege \u00dcniversitesi Ziraat Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Harun Ra\u015fit Uysal, toplumda s\u00fct t\u00fcketimine y\u00f6nelik yerle\u015fik al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve do\u011fru bilinen yanl\u0131\u015flar\u0131 bilimsel verilerle de\u011ferlendirerek, sokak s\u00fct\u00fc kullan\u0131m\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 risklere kar\u015f\u0131 \u00f6nemli a\u00e7\u0131klamalarda bulundu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Prof. Dr. Uysal, \u201cSa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ya\u015fam i\u00e7in s\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnlerini dengeli t\u00fcketmek, s\u00fct\u00fcn besin de\u011ferini koruyan teknolojik y\u00f6ntemlere g\u00fcvenmek ve a\u015f\u0131r\u0131ya ka\u00e7mamak \u00f6nem arz etmektedir\u201d dedi.<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ege \u00dcniversitesi Ziraat Fak\u00fcltesi S\u00fct Teknolojisi B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Harun Ra\u015fit Uysal, \u00f6zellikle sokak s\u00fct\u00fc kullan\u0131m\u0131 ve evde yap\u0131lan uzun s\u00fcreli kaynatma i\u015flemlerinin hem ciddi sa\u011fl\u0131k riskleri bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 hem de s\u00fct\u00fcn besleyici \u00f6zelli\u011fini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Piyasada sat\u0131lan \u00e7i\u011f s\u00fctleri iki kategoride de\u011ferlendiren Prof. Dr. Harun Ra\u015fit Uysal, \u201cBiz evlere \u00e7i\u011f s\u00fct al\u0131n\u0131p kaynat\u0131lmas\u0131na pek s\u0131cak bakm\u0131yoruz. Tabii bunu s\u00f6ylerken t\u00fcm \u00e7i\u011f s\u00fctleri kastetmiyorum. Piyasada iki \u00e7e\u015fit \u00e7i\u011f s\u00fct sat\u0131l\u0131yor. Birincisi, sokaklarda bidonlarla gezilerek evlere da\u011f\u0131t\u0131lan s\u00fctler. Bu s\u00fctlerin al\u0131n\u0131p kaynat\u0131larak i\u00e7ilmesini veya yo\u011furt gibi \u00fcr\u00fcnlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesini tavsiye etmiyoruz. \u0130kinci y\u00f6ntem ise hastal\u0131klardan ari \u00e7iftliklerden elde edilip so\u011fuk zincirle marketlere ula\u015ft\u0131r\u0131lan Bakanl\u0131k onayl\u0131 \u00e7i\u011f s\u00fct sat\u0131\u015f\u0131 ise yasal ve g\u00fcvenilirdir. Bu s\u00fctlerin elde edildi\u011fi hayvanlarda t\u00fcberk\u00fcloz gibi hastal\u0131klar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 garanti edildi\u011fi i\u00e7in sokak s\u00fctlerine g\u00f6re \u00e7ok daha g\u00fcvenilirdir\u201d dedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>Teknolojik i\u015flemlerden ge\u00e7en s\u00fctler t\u00fcketilmeli<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00fcketicilerin sanayi s\u00fctlerine y\u00f6nelmesi gerekti\u011fini belirten Prof. Dr. Uysal, \u201cEvde kaynat\u0131lan s\u00fctleri \u2018teknolojik s\u00fct\u2019 olarak kabul etmiyoruz. Bu s\u00fcre\u00e7te herhangi bir teknolojik i\u015flem veya m\u00fchendislik denetimi yoktur; s\u00fct sadece kaynat\u0131l\u0131p t\u00fcketilmektedir. Oysa marketlerde sat\u0131lan past\u00f6rize ve UHT (dayan\u0131kl\u0131) s\u00fctler, t\u00fcketicinin hayat\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in sanayi ortam\u0131nda \u00fcretilir. Bizim tercihimiz; teknolojik i\u015flemlerden ge\u00e7mi\u015f past\u00f6rize (g\u00fcnl\u00fck) veya UHT s\u00fctlerin t\u00fcketilmesidir. \u00c7i\u011f s\u00fct\u00fcn tesise giri\u015finden paketlenip depodan \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131na kadar t\u00fcm a\u015famalar g\u0131da ve ziraat m\u00fchendislerinin kontrol\u00fcndedir. Bu s\u00fctler el de\u011fmeden haz\u0131rlan\u0131r ve t\u00fcketici kapa\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7ana kadar hava ve oksijenle hi\u00e7bir \u015fekilde temas etmez. Bakanl\u0131k onayl\u0131 s\u00fctler d\u0131\u015f\u0131ndaki sokak s\u00fctlerinin hangi hayvandan sa\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve o hayvan\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilemezsiniz. \u015eap veya mastitis gibi hastal\u0131klar d\u0131\u015far\u0131dan fark edilebilir ancak t\u00fcberk\u00fcloz veya tedavisi \u00e7ok zor olan brusella gibi hastal\u0131klar\u0131 ta\u015f\u0131yan hayvanlar d\u0131\u015far\u0131dan sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fcnebilir. \u00c7i\u011f s\u00fct\u00fc kaynatt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bu mikroplar \u00f6l\u00fcr; ancak bu s\u00fctten taze peynir yap\u0131p t\u00fcketirseniz hastal\u0131\u011fa yakalanma riskiniz y\u00fczde 50&#8217;dir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00fct\u00fcn \u00fczerindeki kaymak tabakas\u0131n\u0131n s\u00fct\u00fcn kalitesini g\u00f6stermedi\u011fini ifade eden Prof. Dr. Uysal, \u201cSan\u0131lan\u0131n aksine s\u00fct\u00fcn ya\u011f\u0131 al\u0131nmaz, &#8216;homojenizasyon&#8217; i\u015flemiyle ya\u011f s\u00fct\u00fcn her yerine e\u015fit da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca sanayide uygulanan koku alma i\u015flemi besin de\u011ferini kaybettirmez. S\u00fct\u00fc evde dakikalarca kaynatmak kalsiyum ve fosforu v\u00fccudun kullanamayaca\u011f\u0131 hale getirirken, sanayide uygulanan \u0131s\u0131l i\u015flemlerde s\u00fcre \u00e7ok k\u0131sa oldu\u011fu i\u00e7in bu minerallerin en az y\u00fczde 70-85&#8217;i korunur. G\u0131dada \u00f6nemli olan \u0131s\u0131n\u0131n y\u00fcksekli\u011fi de\u011fil, o \u0131s\u0131ya maruz kalma s\u00fcresidir\u201d dedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>En\u00a0<\/b><b>de\u011ferli proteinler tencerenin dibinde kal\u0131yor<\/b><b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00fct\u00fcn i\u00e7indeki protein yap\u0131s\u0131na dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Uysal, \u201cS\u00fctte iki temel protein grubu bulunur. Birincisi; beyaz peynir, ka\u015far ve tulum peynirinde bulunan &#8216;kazein&#8217; proteini, ikincisi ise &#8216;peynir alt\u0131 suyu proteini&#8217; olarak da bilinen &#8216;lor&#8217; proteinidir. Lor proteinleri, kazein proteininden daha de\u011ferlidir. Bunun iki temel sebebi vard\u0131r. Birincisi, besin de\u011ferinin yumurta proteininden bile y\u00fcksek olmas\u0131; ikincisi ise sindiriminin \u00e7ok daha kolay olmas\u0131d\u0131r. Kazein baz\u0131 ki\u015filerde alerjiye veya sindirim sorunlar\u0131na yol a\u00e7abilirken, lor proteinleri bu t\u00fcr hassasiyeti olan ki\u015filer taraf\u0131ndan rahatl\u0131kla t\u00fcketilebilir. S\u00fct\u00fc evde kaynatt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda tencerenin dibinde veya kenarlar\u0131nda olu\u015fan o kesik benzeri tortular asl\u0131nda en k\u0131ymetli k\u0131s\u0131m olan lor proteinleridir. Bu proteinler \u0131s\u0131ya kar\u015f\u0131 hassast\u0131r ve kaynatma s\u0131ras\u0131nda \u00e7\u00f6kerler. E\u011fer bu tortuyu kaz\u0131y\u0131p atarsan\u0131z, s\u00fct\u00fcn en besleyici k\u0131sm\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f olursunuz. Oysa past\u00f6rize veya dayan\u0131kl\u0131 (UHT) s\u00fct \u00fcretiminde s\u00fct sadece 2-3 saniye gibi \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre y\u00fcksek \u0131s\u0131ya maruz kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu proteinler s\u00fct\u00fcn i\u00e7inde korunur. Hijyen a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise sokak s\u00fctlerinde hastal\u0131k riski y\u00fczde 50 iken, paketli s\u00fctlerde bu risk s\u0131f\u0131rd\u0131r\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>UHT\u00a0<\/b><b>s\u00fctlerde katk\u0131 maddesi yoktur<\/b><b><\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dayan\u0131kl\u0131 s\u00fctlerin uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olmas\u0131n\u0131n teknolojik bir ba\u015far\u0131 oldu\u011funu belirten Prof. Dr. Uysal, \u201cS\u00fct, temel olarak bir vitamin kayna\u011f\u0131 de\u011fil; kalsiyum, fosfor ve protein kayna\u011f\u0131d\u0131r. Vitamin ihtiyac\u0131 i\u00e7in meyve ve sebze t\u00fcketimi daha do\u011frudur. UHT uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olmas\u0131n\u0131n sebebi san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi katk\u0131 maddeleri de\u011fil, uygulanan teknolojik i\u015flemlerdir. UHT s\u00fctlerin uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olmas\u0131n\u0131n d\u00f6rt temel sebebi vard\u0131r: En kaliteli \u00e7i\u011f s\u00fctlerin se\u00e7ilmesi, s\u00fct\u00fcn 135-150 derece aras\u0131nda sadece 2 saniye tutularak t\u00fcm bakterilerin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi, alt\u0131 katmanl\u0131 ambalajlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ve dolum i\u015fleminin &#8216;aseptik&#8217; denilen steril ortamlarda yap\u0131lmas\u0131d\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>T\u00fcketim\u00a0<\/b><b>\u00f6nerileri ve dikkat edilmesi gerekenler<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00fct t\u00fcketiminde ya\u015f ve sa\u011fl\u0131k durumuna g\u00f6re hareket edilmesi gerekti\u011fini hat\u0131rlatan Prof. Dr. Uysal, \u201cSporcu g\u0131dalar\u0131nda kullan\u0131lan protein tozlar\u0131 da asl\u0131nda yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f peynir alt\u0131 suyu (lor) proteinidir. Bu pahal\u0131 tozlar yerine lor peyniri t\u00fcketmek ayn\u0131 fayday\u0131 sa\u011flar. S\u00fct t\u00fcketim zaman\u0131 ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015febilir. S\u00fct\u00fcn i\u00e7indeki laktik asit uyku getirdi\u011fi i\u00e7in gece yatmadan \u00f6nce i\u00e7ilmesi kaliteli bir uyku sa\u011flar. Ancak ya\u015fl\u0131lar ve diyet yapanlar, kazein sindirimi daha zor oldu\u011fu i\u00e7in s\u00fct\u00fc g\u00fcn i\u00e7inde t\u00fcketmelidir. \u00c7ocuklarda g\u00fcnde 2 bardaktan fazlas\u0131 kans\u0131zl\u0131\u011fa yol a\u00e7abilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00fctteki kazein ve kalsiyum, demir emilimini engelleyebilir. Bu nedenle \u00e7ocuklara g\u00fcnde 1-2 porsiyondan fazla s\u00fct verilmemesi, bunun yerine kazeini par\u00e7alanm\u0131\u015f olan yo\u011furt, ayran veya kefir gibi \u00fcr\u00fcnlerin tercih edilmesi daha sa\u011fl\u0131kl\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle a\u011f\u0131r metal i\u015flerinde \u00e7al\u0131\u015fanlara yo\u011furt verilmesinin sebebi de kazeinin metalleri ba\u011flama \u00f6zelli\u011fidir.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Egeli bilim insan\u0131 Prof. Dr. Uysal, toplumda s\u00fct t\u00fcketimine y\u00f6nelik do\u011fru bilinen yanl\u0131\u015flar\u0131 anlatt\u0131 Ege \u00dcniversitesi Ziraat Fak\u00fcltesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Harun Ra\u015fit Uysal, toplumda s\u00fct t\u00fcketimine y\u00f6nelik yerle\u015fik&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":35543,"comment_status":"closed","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,70,68],"tags":[],"class_list":["post-35542","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gncl","category-kampus","category-saglik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35542","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35542"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35542\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35546,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35542\/revisions\/35546"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35543"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35542"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35542"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35542"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}