Ege \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Fatma Cansu Pala Dedeo\u011flu, \u00e7ocuk geli\u015fiminde oyuncak say\u0131s\u0131ndan ziyade nitelikli sosyal etkile\u015fimin \u00f6nemine dikkat \u00e7ekerek, a\u015f\u0131r\u0131 uyaran\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n dikkat s\u00fcrelerini olumsuz etkiledi\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n
Haber- foto\u011fraf Dicle Artak<\/p>\n
Ege \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi ve Ege Bili\u015fsel Geli\u015fim Laboratuvar\u0131 Koordinat\u00f6r\u00fc Do\u00e7. Dr. Fatma Cansu Pala Dedeo\u011flu, \u00e7ocuk geli\u015fiminde oyuncak kullan\u0131m\u0131, uyaran yo\u011funlu\u011fu ve dijitalle\u015fmenin etkileri \u00fczerine \u00f6nemli bilimsel de\u011ferlendirmelerde bulundu. Do\u00e7. Dr. Dedeo\u011flu, “Az oyuncakla \u00e7ok oyun modern d\u00fcnyada ebeveynlerin \u00e7ocuk yeti\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerinde g\u00f6z ard\u0131 etti\u011fi kritik noktalardan biridir\u201d dedi.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ocuklar\u0131n ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131ndan \u00e7ok daha fazla uyaranla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Do\u00e7. Dr. Dedeo\u011flu, bu durumun odaklanma becerileri \u00fczerindeki olumsuz etkilerini aktard\u0131. Do\u00e7. Dr. Dedeo\u011flu, “\u015eu an g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ocuklar etraflar\u0131nda ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131ndan \u00e7ok daha fazla uyaranla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yorlar. Burada kastetti\u011fimiz uyaranlar sadece oyuncaklar de\u011fil; evdeki a\u00e7\u0131k bir televizyon, s\u00fcrekli d\u0131\u015far\u0131dan gelen g\u00fcr\u00fclt\u00fc, \u0131\u015f\u0131k veya seslerin \u00e7ok yo\u011fun oldu\u011fu nesneler. Bunlar \u00e7ocu\u011fun i\u00e7inde bulundu\u011fu ortamda dikkatini \u00e7eken ve daha sonras\u0131nda \u00e7ocu\u011fun dikkat odaklamas\u0131 gereken durumlarda g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekmesine sebep olan uyaranlar aras\u0131nda yer al\u0131yor” dedi.<\/p>\n
\u00a0\u201cSosyal partner olmadan oyuncak tek ba\u015f\u0131na yetersizdir\u201d<\/b><\/p>\n
\u00c7ocuklar\u0131n oyuncaklarla dolu odalarda yaln\u0131z b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n geli\u015fimsel a\u00e7\u0131dan bir fayda sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, as\u0131l ihtiyac\u0131n sosyal bir partner oldu\u011funu vurgulayan Do\u00e7. Dr. Dedeo\u011flu, “\u00c7ocu\u011fun oyuncaklarla \u00e7evrili olmas\u0131 hangi oyuncakla oynayaca\u011f\u0131 gibi bir karar zorlu\u011fu elbette ya\u015fatabilir. Ancak sadece oyuncaklar\u0131n oldu\u011fu bir ortamda \u00e7ocuk tek ba\u015f\u0131na oyuna giri\u015femez. Geli\u015fimin gere\u011fi; etraf\u0131nda onun i\u00e7in bu \u00e7evreyi kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131, ona dikkatini veren birtak\u0131m yeti\u015fkinlerin, bazen de oyun arkada\u015flar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 gerekir. Yani \u00e7ocu\u011fumuzun odas\u0131n\u0131 oyuncaklarla doldurup \u2018hadi git bakal\u0131m sen oyuncaklar\u0131nla oyna\u2019 demek, o \u00e7ocu\u011fun o nesneleri kendi geli\u015fimi i\u00e7in olumlu bi\u00e7imde kullanabilece\u011fi anlam\u0131na gelmez” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
\u201cOtomatik oyuncaklar merak duygusunu k\u00f6reltiyor\u201d<\/b><\/p>\n
Kendi kendine hareket eden, \u0131\u015f\u0131kl\u0131 ve sesli oyuncaklar\u0131n \u00e7ocuk zihnini tembelle\u015ftirdi\u011fine dikkat \u00e7eken Do\u00e7. Dr. Dedeo\u011flu, “Tek bir tu\u015fa bas\u0131nca kendi kendine hareket etmeye ba\u015flayan bir nesne ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7ocuk bu yetkin kapasite i\u00e7erisinde kendisinden hi\u00e7bir \u015feyi devreye sokmak zorunda kalmayacak. Aksine \u00e7ocu\u011fun sinir sistemi bu kadar fazla uyar\u0131n\u0131n oldu\u011fu bir \u015feye o kadar adapte olacak ki, art\u0131k daha yava\u015f, belki biraz daha \u2018s\u0131k\u0131c\u0131\u2019, renkleri o kadar parlak olmayan \u015feylerden keyif almas\u0131 azalacak. Dolay\u0131s\u0131yla bu kendili\u011finden gelen merak\u0131 e\u011fer \u00e7ok parlak ve g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015feylerle doyurmaya ba\u015flarsak, art\u0131k onun daha az\u0131 \u00e7ocu\u011fun ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermeyecek demektir” dedi.<\/p>\n
\u201cK\u00e2\u011f\u0131ttan yap\u0131lan topun kazan\u0131m\u0131 daha fazla\u201d<\/b><\/p>\n
Oyunca\u011f\u0131n maddi de\u011ferinden ziyade, o nesne ile kurulan sosyal etkile\u015fimin ba\u015far\u0131n\u0131n anahtar\u0131 oldu\u011funu belirten Do\u00e7. Dr. Dedeo\u011flu, “D\u00fcnyan\u0131n en pahal\u0131, en \u00fcnl\u00fc futbolcusunun imzalad\u0131\u011f\u0131 topla tek ba\u015f\u0131na dizinde o topu sektiren bir \u00e7ocuk mu; yoksa k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131n\u0131 birle\u015ftirdikleri i\u00e7in bir araya gelmi\u015f o topu kahkahalar atarak, etkile\u015fime girerek oynayan \u00e7ocuklar\u0131n kazan\u0131m\u0131 m\u0131 daha fazlad\u0131r? \u00d6b\u00fcr\u00fcn\u00fcn elindeki top \u00e7ok de\u011ferli olabilir ama gazete k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131 veya \u00e7orapla yap\u0131lm\u0131\u015f bir topla kimlerle ve nas\u0131l oynand\u0131\u011f\u0131, \u00e7ocu\u011fun buradan elde edece\u011fi kazan\u0131m\u0131 art\u0131r\u0131r” dedi.<\/p>\n
\u201cDijital ekranlar etkile\u015fimin yerini tutamaz\u201d<\/b><\/p>\n
Son olarak dijital ekranlar\u0131n ve tabletlerin, ger\u00e7ek nesnelerle kurulan oyunlar\u0131n yerini tutamayaca\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan Do\u00e7. Dr. Dedeo\u011flu, \u201cOyuncak, etkile\u015fime girilmesi gereken bir \u015feydir. Siz televizyonda bir \u015fey izliyorsan\u0131z onunla etkile\u015fime girmezsiniz. Orada konu\u015furlar, sorular sorarlar ancak sizden bir cevap beklemezler. Dolay\u0131s\u0131yla etkile\u015fimin olmad\u0131\u011f\u0131 bir yerde \u00e7ocuk i\u00e7in geli\u015fimin ve ilerlemenin olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ka\u011f\u0131t kalemle yaz\u0131 yazmakla tablet ya da klavyede yaz\u0131 yazman\u0131n farkl\u0131 olmas\u0131 gibi; \u00e7ocu\u011fun elinde tutup hareket ettirdi\u011fi, farkl\u0131 \u015fekiller kurup senaryo geli\u015ftirdi\u011fi oyunlarla tabletin i\u00e7erisinde tek boyutlu olarak ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi \u015feyler ayn\u0131 becerileri geli\u015ftirmez\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ege \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi Psikoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Fatma Cansu Pala Dedeo\u011flu, \u00e7ocuk…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":34844,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[99,1,70],"tags":[],"class_list":["post-34843","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egitim","category-gncl","category-kampus"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/2-3.jpg",1080,1080,false],"thumbnail":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/2-3.jpg",150,150,false],"medium":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/2-3.jpg",300,300,false],"medium_large":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/2-3.jpg",640,640,false],"large":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/2-3.jpg",640,640,false],"1536x1536":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/2-3.jpg",1080,1080,false],"2048x2048":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/2-3.jpg",1080,1080,false],"newsphere-slider-full":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/2-3.jpg",720,720,false],"newsphere-featured":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/2-3.jpg",1024,1024,false],"newsphere-medium":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/2-3.jpg",380,380,false]},"author_info":{"display_name":"Editor","author_link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/author\/editor\/"},"category_info":"E\u011fitim<\/a> G\u00fcncel<\/a> Kamp\u00fcs<\/a>","tag_info":"Kamp\u00fcs","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34843","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34843"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34843\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34845,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34843\/revisions\/34845"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34843"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34843"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34843"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}