{"id":32989,"date":"2026-04-13T07:00:00","date_gmt":"2026-04-13T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.euegeajans.com\/?p=32989"},"modified":"2026-04-13T07:49:13","modified_gmt":"2026-04-13T07:49:13","slug":"eude-otizm-spektrumundaki-cocuklarin-gelisimsel-surecleri-ele-alindi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/2026\/04\/13\/eude-otizm-spektrumundaki-cocuklarin-gelisimsel-surecleri-ele-alindi\/","title":{"rendered":"E\u00dc\u2019de otizm spektrumundaki \u00e7ocuklar\u0131n geli\u015fimsel s\u00fcre\u00e7leri ele al\u0131nd\u0131"},"content":{"rendered":"

Haber: Ahmet Faruk Dutlar<\/p>\n

Foto\u011fraf: Nihat Ziya Y\u0131ld\u0131r\u0131m, Ceylin \u00c7akar<\/p>\n

Ege \u00dcniversitesinde d\u00fczenlenen konferansta, otizm spektrum bozuklu\u011funun n\u00f6robiyolojik temelleri, erken tan\u0131n\u0131n \u00f6nemi ve toplumda do\u011fru bilinen yanl\u0131\u015flar uzmanlar taraf\u0131ndan t\u00fcm detaylar\u0131yla masaya yat\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n

E\u00dc T\u0131p Fak\u00fcltesi Hastanesi \u00c7ocuk ve Ergen Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Sezen K\u00f6se, \u201cToplumda \u00e7ocukla \u00e7ok ilgilenilmedi\u011fi i\u00e7in, ekran ba\u015f\u0131na b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in otizm olmu\u015f gibi bir alg\u0131 var. Otizm spektrumu genetik temelli n\u00f6rogeli\u015fimsel bir tablodur, bak\u0131m verme hatalar\u0131 nedeniyle olu\u015fmaz\u201d dedi.<\/p>\n

Ege \u00dcniversitesi (E\u00dc) Engelsiz Ege Koordinat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc ile \u00d6zel E\u011fitim Uygulama ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi i\u015f birli\u011finde, toplumsal fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmak amac\u0131yla \u201cOtizm Spektrumundaki \u00c7ocuklar\u0131n \u00d6zellikleri: Okul \u00d6ncesi ve Okul Y\u0131llar\u0131na Bak\u0131\u015f\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00a0konferans ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Moderat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Engelsiz Ege Koordinat\u00f6r\u00fc ve \u00d6zel E\u011fitim Uygulama Ara\u015ft\u0131rma Merkezi M\u00fcd\u00fcr\u00fc Prof. Dr. Pelin Pi\u015ftav Akme\u015fe\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 etkinli\u011fe konu\u015fmac\u0131 olarak E\u00dc T\u0131p Fak\u00fcltesi Hastanesi \u00c7ocuk ve Ergen Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Anabilim Dal\u0131 \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Dr. Sezen K\u00f6se kat\u0131ld\u0131.\u00a0 Akademisyenlerin ve \u00f6\u011frencilerin yo\u011fun ilgi g\u00f6sterdi\u011fi etkinlikte, otizmin tan\u0131lanmas\u0131ndan e\u011fitim s\u00fcre\u00e7lerine kadar pek \u00e7ok kritik konu ele al\u0131nd\u0131.<\/p>\n

\u201cTemel amac\u0131m\u0131z kapsay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek\u201d<\/strong><\/p>\n

Konferans\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren Engelsiz Ege Birimi Koordinat\u00f6r\u00fc ve \u00d6zel E\u011fitim Uygulama Ara\u015ft\u0131rma Merkezi M\u00fcd\u00fcr\u00fc Prof. Dr. Pelin Pi\u015ftav Akme\u015fe, otizmin \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir geli\u015fimsel durum oldu\u011funu vurgulad\u0131. Prof. Dr. Akme\u015fe, \u201cOtizm spektrum bozuklu\u011fu; bireyin geli\u015fimsel s\u00fcrecini \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc etkileyen, sosyal etkile\u015fim, ileti\u015fim ve davran\u0131\u015f alanlar\u0131nda farkl\u0131l\u0131klarla kendini g\u00f6steren bir n\u00f6rogeli\u015fimsel durumdur. Bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131 do\u011fru anlamak, erken d\u00f6nemde fark etmek ve bireye \u00f6zg\u00fc destek mekanizmalar\u0131 geli\u015ftirmek; hem e\u011fitimciler ve aile hem de toplum a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Engelsiz Ege birimi olarak temel amac\u0131m\u0131z, \u00fcniversitemizde ve toplumda kapsay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek, \u00f6zel gereksinimli bireylerin e\u011fitim ve sosyal ya\u015fama tam kat\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 destekleyen bir anlay\u0131\u015f\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmakt\u0131r. Bu do\u011frultuda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fimiz etkinlik, bizler i\u00e7in yaln\u0131zca bir bilgi payla\u015f\u0131m\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda toplumsal sorumlulu\u011fumuzun da bir par\u00e7as\u0131d\u0131r\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

Otizmde ekran yan\u0131lg\u0131s\u0131 ve bilimsel ger\u00e7ekler<\/strong><\/p>\n

E\u00dc T\u0131p Fak\u00fcltesi Hastanesi \u00c7ocuk ve Ergen Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve Hastal\u0131klar\u0131 Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Sezen K\u00f6se, otizmin n\u00f6robiyolojik temellerine dikkat \u00e7eken kapsaml\u0131 bir sunum yapt\u0131. Otizmin belirtilerinin okul \u00f6ncesi d\u00f6nemde ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Prof. Dr. K\u00f6se, \u201cOtizm spektrumu, n\u00f6rogeli\u015fimsel bozukluklardan biri. Belirtilerinin okul \u00f6ncesi d\u00f6nemden ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ve ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 etkiledi\u011fi ve ya\u015fam boyu da etkilenmenin de\u011fi\u015fen d\u00fczeylerde s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir tablo. Genel tan\u0131m olarak da bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, toplumsal \u00e7o\u011funluk normlar\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, farkl\u0131 sosyal ihtiya\u00e7lar, farkl\u0131 duyusal i\u015flemleme ve farkl\u0131 sistemle\u015ftirme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n oldu\u011fu bir durum. Erken d\u00f6nemde ortaya \u00e7\u0131kan beynin geli\u015fimi ve i\u015fleyi\u015finin etkilendi\u011fi bir durum ve bu durumdan etkilenen \u00e7ocuklar erken d\u00f6nemde bu etkilenmeler y\u00fcz\u00fcnden baz\u0131 deneyim f\u0131rsatlar\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131r\u0131yorlar ve bu ka\u00e7\u0131rd\u0131klar\u0131 f\u0131rsatlar da yine beynin geli\u015fim s\u00fcrecini etkiliyor\u201d dedi.<\/p>\n

Toplumda s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan yanl\u0131\u015f alg\u0131lara da de\u011finen Prof. Dr. K\u00f6se, ekran kullan\u0131m\u0131n\u0131n otizme neden oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki inan\u0131\u015flar\u0131n bilimsel ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Prof. Dr. K\u00f6se, \u201cToplumda \u00e7ocukla \u00e7ok ilgilenilmedi\u011fi i\u00e7in, ekran ba\u015f\u0131na b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in otizm olmu\u015f gibi bir alg\u0131 var. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar da g\u00f6stermi\u015f ki bak\u0131m verme hatalar\u0131 ve psikososyal fakt\u00f6rlerin etiyolojide yeri yok. \u00d6nemli olan genetik ve n\u00f6robiyolojik; genetik belirlenimli n\u00f6robiyolojik beyin yap\u0131s\u0131n\u0131n, ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n ve beyin i\u015flevlerinin etkilenmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Etkilenen s\u00fcre\u00e7lerden biri de bizim sosyal karar verme s\u00fcre\u00e7lerimizdir. Ama \u015funu da vurgulamam\u0131z gerekir ki \u00e7ocuklar\u0131n ekran kullan\u0131m\u0131na hem s\u00fcre hem i\u00e7erik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok dikkat etmek gerekir, 18 ay \u00f6ncesinde tamamen, 3 ya\u015f \u00f6ncesinde ise olabildi\u011fince ekrandan uzak tutmak gerekir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

\u201cHer birey birbirinden ayr\u0131 \u00f6zelliklere sahip\u201d<\/strong><\/p>\n

Otizmin temel belirtilerini iki ana k\u00fcmede toplayan Prof. Dr. Sezen K\u00f6se, spektrumun geni\u015fli\u011fine vurgu yaparak, \u201cEn temel belirti iki \u00e7ekirdek k\u00fcmede yer al\u0131yor. Birincisi sosyal ili\u015fki, etkile\u015fim, ba\u015flatma, s\u00fcrd\u00fcrme, y\u00f6netme gibi. \u0130kincisi de tak\u0131nt\u0131l\u0131 ilgiler, k\u0131s\u0131tl\u0131 ilgiler, tekrarlay\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flar, de\u011fi\u015fime direnme, esneyememe, daha kat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme veya duyusal hassasiyetler ba\u015fl\u0131klar\u0131. Esas ana \u00e7ekirdek belirtiler bunlar. Hep duyars\u0131n\u0131z, otizm spektrumundan etkilenmi\u015f ki\u015filerin her biri birbirinden ayr\u0131 \u00f6zelliklere sahip. Bu spektrumda baz\u0131lar\u0131 hi\u00e7 konu\u015famaz ve ya\u015fam boyu ba\u011f\u0131ml\u0131yken, baz\u0131lar\u0131n\u0131n dil ve konu\u015fma becerileri gayet normal, ergenli\u011fe hatta yeti\u015fkinli\u011fe kadar tan\u0131nmadan gelmi\u015f olabilir\u201d dedi.<\/p>\n

Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n sorular\u0131n\u0131n yan\u0131tlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Prof. Dr. Pelin Pi\u015ftav Akme\u015fe, taraf\u0131ndan konu\u015fmac\u0131 Prof. Dr. Sezen K\u00f6se\u2019ye te\u015fekk\u00fcr belgesi takdim edildi.<\/p>\n