{"id":30941,"date":"2025-11-06T04:57:00","date_gmt":"2025-11-06T04:57:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.euegeajans.com\/?p=30941"},"modified":"2025-11-06T07:00:36","modified_gmt":"2025-11-06T07:00:36","slug":"eude-cumhuriyetin-insasinda-tarim-nufus-ve-ekonominin-rolu-konusuldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/2025\/11\/06\/eude-cumhuriyetin-insasinda-tarim-nufus-ve-ekonominin-rolu-konusuldu\/","title":{"rendered":"E\u00dc\u2019de Cumhuriyetin in\u015fas\u0131nda tar\u0131m, n\u00fcfus ve ekonominin rol\u00fc konu\u015fuldu"},"content":{"rendered":"

Ege \u00dcniversitesinde d\u00fczenlenen (E\u00dc) \u201cCumhuriyet ve Atat\u00fcrk\u201d etkinlikleri kapsam\u0131nda\u00a0T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc (TDAE)\u00a0 taraf\u0131ndan \u201cAtat\u00fcrk D\u00f6neminde Modern T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130n\u015fas\u0131: Ekonomi, N\u00fcfus ve Tar\u0131m\u201d adl\u0131 panel ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Moderat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc M\u00fcd\u00fcr\u00fc Prof. Dr. Abdullah Temizkan\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 panele, Celal Bayar \u00dcniversitesi \u00a0\u00a0\u0130nsan ve Toplum Bilimleri Fak\u00fcltesi Yak\u0131n\u00e7a\u011f Tarihi \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Do\u00e7. Dr. Ferhat Berber, TDAE\u00a0<\/b>T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Sosyal, Ekonomik ve Siyasal \u0130li\u015fkiler Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyeleri Do\u00e7. Dr. Hamit \u00d6zman ve Do\u00e7. Dr. Mehmet Fatih Sansar konu\u015fmac\u0131 olarak kat\u0131ld\u0131.\u00a0 TDAE Konferans Salonu’nda ger\u00e7ekle\u015fen etkinlikte, uzman akademisyenler Atat\u00fcrk d\u00f6neminin kritik politikalar\u0131n\u0131 bilimsel bir perspektifle de\u011ferlendirdi.<\/p>\n

\"\"Toplum olarak her bireyin kendi sorumlulu\u011funun bilincinde olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyen Prof. Dr. Abdullah Temizkan, \u201cAtat\u00fcrk Haftas\u0131’nda, Cumhuriyetimizin ve devletimizin kurucusu Atat\u00fcrk’\u00fc anmak \u00fczere bir araday\u0131z. Ancak bu anmay\u0131, al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015fin d\u0131\u015f\u0131nda bir yakla\u015f\u0131mla ger\u00e7ekle\u015ftirmek istiyoruz. Amac\u0131m\u0131z, Atat\u00fcrk’\u00fcn ve bizden sonraki nesillere derin etkileri olan devrimlerinin ve politik uygulamalar\u0131n\u0131n daha \u00f6l\u00e7\u00fclebilir ve somut y\u00f6nlerini ele almakt\u0131r. Atat\u00fcrk d\u00f6neminde modern T\u00fcrkiye’nin in\u015fas\u0131n\u0131 ekonomi, n\u00fcfus ve tar\u0131m \u00fc\u00e7geninde de\u011ferlendirerek, o d\u00f6nemin foto\u011fraf\u0131n\u0131 daha net bir \u015fekilde g\u00f6rmeyi ve anlamay\u0131 hedefliyoruz. \u2018Millet\u2019 olmak, ortak dil, kader ve tarihten gelen organik bir s\u00fcre\u00e7tir. \u2018Ulus\u2019 olmak ise bu ortak de\u011ferlerle birlikte, gelece\u011fe y\u00f6nelik bir projeksiyon, bir vizyon ortaya koymakt\u0131r. \u0130\u015fte bu anlamda ulus, bir gelecek projesidir. Yaln\u0131zca sistemi de\u011fi\u015ftirmek yeterli de\u011fildir; o sistemi i\u015fletecek k\u00fclt\u00fcr\u00fc de in\u015fa etmek gerekir. Toplumsal olarak \u00e7ok eksi\u011fimiz oldu\u011funun fark\u0131nday\u0131z. Bu eksiklikleri gidermek yaln\u0131zca devlet politikalar\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Her bireyin kendi sorumlulu\u011funun bilincinde olmas\u0131, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc aksakl\u0131klar\u0131 uyarmas\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131 gerekir. Bu duygularla, kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131z i\u00e7in hepinize ve de\u011ferli konu\u015fmac\u0131lar\u0131m\u0131za \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ediyorum\u201d dedi<\/p>\n

\u201cZor \u015fartlar alt\u0131nda gelen ekonomik mucizeler\u201d<\/b><\/p>\n

\"\"Atat\u00fcrk d\u00f6neminin ola\u011fan\u00fcst\u00fc iktisat politikalar\u0131n\u0131 ve bu politikalar\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcze uzanan s\u00fcre\u00e7lerini anlatan Do\u00e7. Dr. Hamit \u00d6zman, \u201cT\u00fcrkiye’nin bir burjuva devrimi ya\u015famad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hepimizin k\u00f6klerinin \u00e7ift\u00e7ili\u011fe dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmamal\u0131y\u0131z; bu y\u00fczden k\u00f6yl\u00fc toplumundan bilim insanlar\u0131 ve i\u015f insanlar\u0131 \u00e7\u0131karan Cumhuriyetimize ve kurucular\u0131na minnet bor\u00e7luyuz. Sanayi Devrimi sonras\u0131 zenginle yoksul aras\u0131ndaki u\u00e7urumun 60 kata ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnyada, \u2018\u0130ttihat ve Terakki\u2019den d\u00fcnyaya entegre ancak Alman ekonomik etkisi alt\u0131ndaki bir yap\u0131 devrald\u0131k. Cumhuriyet kuruldu\u011funda, Lozan g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u00fcrerken d\u00fczenledi\u011fimiz \u0130zmir \u0130ktisat Kongresi ile Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131na net bir mesaj verdik. \u2018Bizim yolumuz liberal ekonomi ve Bat\u0131 ile entegrasyondur\u2019. Ancak 1929 B\u00fcy\u00fck Buhran\u0131 gibi k\u00fcresel bir kriz, bizi 1930 sonras\u0131 daha devlet\u00e7i bir modele y\u00f6neltti; fakat bu, \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fc asla d\u0131\u015flamad\u0131, nitekim sanayinin y\u00fczde 90’\u0131 h\u00e2l\u00e2 \u00f6zel giri\u015fimin elindeydi. Bu politikalar\u0131n somut sonu\u00e7lar\u0131 ise o zor \u015fartlarda elde edilen muazzam ba\u015far\u0131lard\u0131r. 1923-1929 aras\u0131 y\u0131ll\u0131k ortalama y\u00fczde 10.9 gibi rekor bir b\u00fcy\u00fcme yakalad\u0131k ve d\u00fcnya krizde bo\u011fulurken bile pozitif b\u00fcy\u00fcmeyi s\u00fcrd\u00fcrd\u00fck. Bununla kalmay\u0131p, son derece sa\u011flam bir para politikas\u0131 izledik; enflasyon neredeyse yoktu, b\u00fct\u00e7emiz hi\u00e7 a\u00e7\u0131k vermedi ve en \u00f6nemlisi, T\u00fcrk liras\u0131 yabanc\u0131 paralar kar\u015f\u0131s\u0131nda de\u011fer kazand\u0131. Ayr\u0131ca, toplumda sermaye birikimi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilinciyle, halk\u0131n s\u0131rt\u0131ndaki y\u00fck\u00fc hafifletmek i\u00e7in dolayl\u0131 vergilerin pay\u0131n\u0131 y\u00fczde 73’ten y\u00fczde 55’e d\u00fc\u015f\u00fcrerek gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 daha adil hale getirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Atat\u00fcrk d\u00f6nemi, sadece bir kurtulu\u015f m\u00fccadelesi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ve zor \u015fartlar alt\u0131nda mucizeler yaratman\u0131n da ad\u0131d\u0131r ve bu miras, bug\u00fcn bile hepimiz i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck ilham kayna\u011f\u0131 olmal\u0131d\u0131r\u201d diye konu\u015ftu<\/p>\n

“Sa\u011fl\u0131ks\u0131z n\u00fcfus en temel sorun olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc”<\/b><\/p>\n

Atat\u00fcrk’\u00fcn, Cumhuriyet d\u00f6nemindeki n\u00fcfus politikalar\u0131n\u0131 anlaman\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Do\u00e7. Dr. Ferhat Berber ise \u201cSanayi Devrimi sonras\u0131 d\u00fcnyada nitelikli ve do\u011fru y\u00f6nlendirilmi\u015f n\u00fcfusun devletler i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 haline geldi\u011fi ger\u00e7e\u011finden hareketle, Cumhuriyet’i kuran kadrolar, Balkan Sava\u015flar\u0131 ve Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131’nda ya\u015fanan b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar sonucu devrald\u0131klar\u0131 13 milyon civar\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck, y\u00fczde 75’i k\u0131rsalda ya\u015fayan, kad\u0131n-erkek dengesi bozulmu\u015f ve s\u0131tma, trahom gibi salg\u0131n hastal\u0131klarla bo\u011fu\u015fan sa\u011fl\u0131ks\u0131z n\u00fcfusu en temel sorun olarak g\u00f6rm\u00fc\u015flerdir. Bu do\u011frultuda, \u2018\u00e7ok n\u00fcfus, tok n\u00fcfus, \u015fen ve zengin n\u00fcfus\u2019 mottosuyla hem n\u00fcfusu art\u0131rmaya hem de kalitesini y\u00fckseltmeye y\u00f6nelik \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc bir politika izlenmi\u015ftir. N\u00fcfusun kalitesini art\u0131rmak amac\u0131yla Dr. Refik Saydam \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde \u00fclke \u00e7ap\u0131nda bir sa\u011fl\u0131k seferberli\u011fi ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f, dispanserler, hastaneler ve sa\u011fl\u0131k ocaklar\u0131 kurularak salg\u0131n hastal\u0131klarla etkin bir m\u00fccadele y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. N\u00fcfusu art\u0131rma y\u00f6n\u00fcnde ise alt\u0131 \u00e7ocuklu ailelere vergi muafiyeti gibi te\u015fvikler uygulanm\u0131\u015f, ancak Atat\u00fcrk’\u00fcn kad\u0131n\u0131 sosyal hayata katma idealine paralel olarak evlilik ve \u00e7ocuk do\u011furma konusunda bask\u0131c\u0131 politikalardan ka\u00e7\u0131n\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u201d dedi<\/p>\n

\u201cCumhuriyetin tar\u0131m politikalar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze \u00e7\u00f6z\u00fcm sunuyor\u201d<\/b><\/p>\n

Atat\u00fcrk’\u00fcn “K\u0131l\u0131\u00e7la \u00fclke alanlar, sabanla \u00fclke alanlara yenilmeye mahkumdur” s\u00f6z\u00fcn\u00fc bir medeniyet projesinin temeli olarak yorumlayan Do\u00e7. Dr. Mehmet Fatih Sansar, \u201cCumhuriyetin tar\u0131m politikalar\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki g\u0131da krizlerine dahi \u00e7\u00f6z\u00fcm sunuyor, nitekim 1980’lerdeki \u00f6zelle\u015ftirme furyas\u0131yla g\u00f6zden \u00e7\u0131kar\u0131lan devlet\u00e7i modellerin aksine, bug\u00fcn \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc Atat\u00fcrk’\u00fcn kurdu\u011fu \u2018Tar\u0131m Kredi Kooperatifleri\u2019 gibi kurumlarda arad\u0131\u011f\u0131m\u0131za dikkat \u00e7ekmek isterim. \u2018Milli iktisat\u2019 hedefiyle yola \u00e7\u0131kan Cumhuriyet, bu meseleyi bir bakanl\u0131k kuracak kadar ciddiye ald\u0131; \u0130zmir \u0130ktisat Kongresi’nde \u00e7ift\u00e7inin talepleriyle \u015fekillenen politikalar\u0131 hayata ge\u00e7irdi. Bu d\u00f6nemin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n sadece A\u015far vergisinin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi bilinen reformlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. As\u0131l devrim Almanya’dan hocalar getirilerek kurulan Ankara Y\u00fcksek Ziraat Enstit\u00fcs\u00fc, yurt d\u0131\u015f\u0131na g\u00f6nderilen ziraat m\u00fchendisleri ve Manisa’da ba\u011fc\u0131l\u0131k, Adana’da tohum \u0131slah\u0131, Bornova’da zeytincilik gibi alanlarda kurulan ihtisasla\u015fm\u0131\u015f ara\u015ft\u0131rma enstit\u00fcleriyle olu\u015fturulan muazzam bilimsel altyap\u0131d\u0131r\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n