{"id":28990,"date":"2025-06-30T04:44:00","date_gmt":"2025-06-30T04:44:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.euegeajans.com\/?p=28990"},"modified":"2025-06-30T07:55:59","modified_gmt":"2025-06-30T07:55:59","slug":"eu-etnografya-muzesinde-smyrnada-kap-kacak-modasi-konusuldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/2025\/06\/30\/eu-etnografya-muzesinde-smyrnada-kap-kacak-modasi-konusuldu\/","title":{"rendered":"E\u00dc Etnografya M\u00fczesi\u2019nde Smyrna\u2019da Kap Kacak Modas\u0131 konu\u015fuldu"},"content":{"rendered":"

Duygu \u00c7al\u0131k<\/span><\/p>\n

Ege \u00dcniversitesi (E\u00dc)\u00a0 Etnografya M\u00fczesi, Smyrna s\u00f6yle\u015fi serisinin son oturumuna ev sahipli\u011fi yapt\u0131. E\u00dc Etnografya M\u00fczesi M\u00fcd\u00fcr\u00fc Do\u00e7. Dr. Dilek\u00a0 Maktal Canko\u2019nun moderat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcnde \u201cSmyrna\u2019da Kap Kacak Modas\u0131: Tercih mi Zorunluluk mu?\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 etkinlik ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Smyrna Agoras\u0131 kaz\u0131lar\u0131nda uzun y\u0131llard\u0131r g\u00f6rev alan Edebiyat Fak\u00fcltesi Sanat Tarihi B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Sevin\u00e7 G\u00f6k \u0130pek\u00e7io\u011flu konu\u015fmac\u0131 olarak yer ald\u0131\u011f\u0131 etkinli\u011fe akademisyenler \u00f6\u011frenciler ve sanatseverler kat\u0131ld\u0131.<\/span><\/p>\n

\u0130zmir\u2019de ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde tercih edilen seramik \u00fcretimlerine dair g\u00f6zlemlerini payla\u015fan Do\u00e7. Dr. Sevin\u00e7 G\u00f6k \u0130pek\u00e7io\u011flu, \u201cYakla\u015f\u0131k 20 y\u0131ld\u0131r Smyrna Agoras\u0131’nda, Prof. Dr. Ak\u0131n Ersoy ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda y<\/span>\u00fcr\u00fct\u00fclen\u00a0kaz\u0131larda ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum ve bu s\u00fcre\u00e7te \u0130zmir\u2019de tercih edilen seramik kap kacaklara dair \u00f6nemli verilere ula\u015ft\u0131k. Bu s\u00fcre\u00e7te elimden ge\u00e7en\u00a0seramiklerden\u00a0\u00f6\u011frendim ki, \u0130zmir\u2019de K\u00fctahya ve \u00c7anakkale \u00fcretimleri yayg\u0131nken, \u0130znik seramiklerine neredeyse hi\u00e7 rastlanm\u0131yor. Bu durum bize modan\u0131n m\u0131, yoksa ekonomik zorunluluklar\u0131n m\u0131 belirleyici oldu\u011funu sorgulat\u0131yor. Evet, K\u00fctahya fincanlar\u0131 bir d\u00f6nemin modas\u0131yd\u0131 ama ayn\u0131 zamanda ucuz ve ula\u015f\u0131labilirdi; bu da onlar\u0131 tercih edilen de\u011fil, zorunlu hale gelen \u00fcr\u00fcnler yapt\u0131. Seramik tercihlerinin ard\u0131nda yaln\u0131zca estetik de\u011fil, demografik yap\u0131, ekonomik g\u00fc\u00e7 ve ula\u015f\u0131labilirlik gibi pek \u00e7ok de\u011fi\u015fkenin yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmamak gerekiyor.\u201d diye konu\u015ftu.<\/span><\/p>\n

\u201cSeramik tercihlerinde k\u00fclt\u00fcrel ve ekonomik etkenler\u201d<\/span><\/b><\/p>\n

\"\"G\u00f6r\u00fcn\u00fcrde basit g\u00f6r\u00fcnen seramik tercihlerinin ard\u0131nda yatan k\u00fclt\u00fcrel ve ekonomik arka plana de\u011finen Do\u00e7. Dr. \u0130pek\u00e7io\u011flu, \u201cBiz y\u0131llard\u0131r hep modayd\u0131, tercihti diyerek ge\u00e7iyoruz ama meseleler g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden daha karma\u015f\u0131k. Mesela Agora\u2019da buldu\u011fumuz laz\u0131ml\u0131klar\u0131n neredeyse tamam\u0131 hardal sar\u0131s\u0131yd\u0131. Neden hep sar\u0131? Prof<\/span>. Dr. \u015eerife Yal\u0131n\u00e7akaya\u2019n\u0131n tespitlerinden \u00f6\u011freniyoruz ki kad\u0131 sicillerinde\u00a0vaktiyle\u00a0havruzlarda\u00a0(laz\u0131ml\u0131klarda) ye\u015fil renk yasaklanm\u0131\u015f. Sebebi \u015fimdilik bilinmiyor, belki ye\u015file atfedilen kutsall\u0131k y\u00fcz\u00fcnden. Ama bu kutsall\u0131k ne zaman ve kim taraf\u0131ndan verilmi\u015f, i\u015fte oras\u0131 me\u00e7hul. Ayn\u0131 \u015fekilde, \u0130ngiltere\u2019den gelen tabaklar\u0131n \u00fczerinde Arap harfleriyle \u2018afiyet olsun\u2019 yaz\u0131yor. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00fcr\u00fcnler Avrupa halk\u0131 i\u00e7in de\u011fil, do\u011frudan Osmanl\u0131 pazar\u0131 i\u00e7in \u00fcretilmi\u015f. Levantenler, Avrupa\u2019daki bu \u00fcretimi \u0130zmir gibi kentlere ta\u015f\u0131yor ama halk ancak daha d\u00fc\u015f\u00fck kalitedeki \u00f6rneklere ula\u015fabiliyor. Moda dedi\u011finiz \u015fey, sadece estetik de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ula\u015f\u0131labilirlik ve ekonomi meselesi. Osmanl\u0131 saray\u0131 bile kendi ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in \u00e7ini ustalar\u0131n\u0131 d\u0131\u015f sipari\u015f almaktan menetmi\u015f. \u00dcreticiye yeterli \u00f6deme yap\u0131lm\u0131yor, d\u0131\u015fa sat\u0131\u015f yasak. Sonra ne oluyor? \u0130znik\u2019te bir zamanlar y\u00fczlerce olan \u00e7ini at\u00f6lyesi, 18. y\u00fczy\u0131lda s\u0131f\u0131ra d\u00fc\u015f\u00fcyor. \u0130\u015fte bu y\u00fczden her tercih bir zorunlulu\u011fun k\u0131l\u0131\u011f\u0131na b\u00fcr\u00fcnebiliyor\u201d dedi.
\n\u201c\u0130zmir\u2019in erken yerle\u015fim izleri\u201d<\/b><\/span><\/p>\n

\u0130zmir\u2019in erken d\u00f6nem kentle\u015fmesine dair belgeli veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda tarihsel de\u011ferlendirmelerde bulunan Edebiyat Fak\u00fcltesi Sanat Tarihi B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. \u015eakir \u00c7akmak, \u201c\u0130zmir\u2019in erken d\u00f6nem yerle\u015fimine dair elimizdeki en somut verilerden biri 1528 tarihli defter; bu belgede yaln\u0131zca be\u015f mahalleden bahsediliyor. Hamleyi, Sedat \u0130rzade, Kay\u0131nba\u015f\u0131, Limon ve Gebran. Hepsi bug\u00fcnk\u00fc Basmane \u00e7evresinde. En \u00e7ok buluntu ise Agora\u2019da, o da mezarl\u0131k olarak kullan\u0131ld\u0131ktan sonra ya\u015fam ba\u015flamas\u0131yla geliyor. 16. y\u00fczy\u0131lda \u0130zmir h\u00e2l\u00e2 k\u00fc\u00e7\u00fck bir sahil kasabas\u0131yd\u0131, dolay\u0131s\u0131yla bu d\u00f6nemden \u00e7ok fazla seramik bulam\u0131yoruz. \u0130zmir\u2019in ekonomik anlamda bir hareketlilik kazanmaya ba\u015flamas\u0131 ancak 17. y\u00fczy\u0131ldan, hatta esasen 19. y\u00fczy\u0131ldan itibaren m\u00fcmk\u00fcn. Bu da bize g\u00f6steriyor ki, \u0130zmir\u2019in kent olarak geli\u015fimi \u00e7ok daha ge\u00e7 bir d\u00f6nemde ivme kazan\u0131yor. Mesela R\u0131za Camii\u2019nin ya da Bayrakpa\u015fa Camii\u2019nin in\u015fas\u0131 bu izleri takip edebilece\u011fimiz nadir yap\u0131 \u00f6rneklerinden. Onlar\u0131n da erken tarihlerine bak\u0131nca, ya\u015fam\u0131n ancak 17. y\u00fczy\u0131lda daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale geldi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz\u201d ifadeleriyle sunuma katk\u0131 sundu.<\/span><\/p>\n

Etkinli\u011fin sonunda Etnografya M\u00fczesi M\u00fcd\u00fcr\u00fc Do\u00e7. Dr. Dilek Maktal Canko, sunumuyla s\u00f6yle\u015fiye de\u011ferli katk\u0131larda bulunan Do\u00e7. Dr. Sevin\u00e7 G\u00f6k \u0130pek\u00e7io\u011flu\u2019na \u201cTe\u015fekk\u00fcr Belgesi\u201d takdim etti.\u00a0<\/span><\/p>\n