{"id":25887,"date":"2025-02-11T04:21:00","date_gmt":"2025-02-11T04:21:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.euegeajans.com\/?p=25887"},"modified":"2025-02-11T07:25:00","modified_gmt":"2025-02-11T07:25:00","slug":"egeli-akademisyenler-santorini-tehlikesine-dikkat-cekti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/2025\/02\/11\/egeli-akademisyenler-santorini-tehlikesine-dikkat-cekti\/","title":{"rendered":"Egeli akademisyenler Santorini tehlikesine dikkat \u00e7ekti"},"content":{"rendered":"

\n

Hasan H\u00fcseyin Da\u015fdelen -Taha \u015eahin-\u015eeyda Sevin\u00e7<\/p>\n

\u00a0Ege Denizinde son g\u00fcnlerde ya\u015fanan deprem f\u0131rt\u0131nas\u0131, Yunanistan\u2019a ba\u011fl\u0131 Santorini Adas\u0131nda yer alan yanarda\u011f ile ilgili soru i\u015faretlerini de beraberinde getirdi. Ege \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi Co\u011frafya B\u00f6l\u00fcm\u00fc Fiziki Co\u011frafya Anabilim Dal\u0131 \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Aylin Karada\u015f ve Ege \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi Arkeoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Do\u00e7. Dr. Mehmet Nezih Ayta\u00e7lar konu ile ilgili a\u00e7\u0131klamalarda bulundu. Do\u00e7. Dr. Mehmet Nezih Ayta\u00e7lar, b\u00f6ylesine b\u00fcy\u00fck bir patlaman\u0131n sadece T\u00fcrkiye i\u00e7in de\u011fil, t\u00fcm d\u00fcnya i\u00e7in \u00f6nemli etkileri olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtirken, Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Aylin Karada\u015f \u00a0ise b\u00fcy\u00fck deprem felaketlerinde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilecek \u00f6nemli sonu\u00e7lara dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n

\u201c\u0130zmir\u2019de Tsunami \u0130zleri ve Santorini\u2019nin Kal\u0131nt\u0131lar\u0131\u201d<\/b><\/p>\n

Santorini yanarda\u011f\u0131 patlamas\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye i\u00e7in iki b\u00fcy\u00fck tehlikesi oldu\u011funu aktaran Do\u00e7. Dr. Mehmet Nezih Ayta\u00e7lar, \u201cSantorini\u2019nin b\u00fcy\u00fck yanarda\u011f patlamas\u0131 kabaca M.\u00d6. 1600, yani g\u00fcn\u00fcm\u00fczden yakla\u015f\u0131k 3650 y\u0131l \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f. Ada, yuvarlak bir adayken d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc yok olmu\u015f ve geriye \u015fimdiki C \u015feklindeki ada kalm\u0131\u015f. Bir dizi tsunami oldu\u011funu biliyoruz. Bizim tespit edebildi\u011fimiz bir tanesi \u00c7e\u015fme\u2019de Ba\u011flararas\u0131 H\u00f6y\u00fc\u011f\u00fc\u2019nde bulunan tsunami izleridir. \u0130zmir Urla sahilinin g\u00fcneyinde kalan k\u0131y\u0131lar\u0131n t\u00fcm\u00fcnde bu tsunaminin etkilerinin oldu\u011funu tahmin ediyoruz. M.\u00d6. 1600\u2019lerde olan patlamaya benzer bir patlama olursa, bir di\u011fer ciddi tehlike iklimsel kriz olur. Bu patlama, ciddi bir iklimsel de\u011fi\u015fikli\u011fe yol a\u00e7ar ve bu yaln\u0131zca T\u00fcrkiye i\u00e7in de\u011fil, d\u00fcnya i\u00e7in de tehlike yarat\u0131r\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

\u015eiddetli volkanik patlamalar s\u0131ras\u0131nda, \u00f6zellikle k\u00fcl \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 fazla olan bir volkanik aktivite ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde, atmosfere yay\u0131lan volkanik k\u00fcllerin geni\u015f bir co\u011frafyay\u0131 etkileyecek \u015fekilde uzun y\u0131llar boyunca atmosferde as\u0131l\u0131 kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve zamanla yery\u00fcz\u00fcnde uygun yerlerde birikti\u011fini belirten Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Aylin Karada\u015f \u201cSantorini volkan\u0131 i\u00e7in konu\u015fmak gerekirse Santorini\u2019nin ge\u00e7mi\u015fte b\u00f6ylesi bir patlama yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Ege k\u0131y\u0131lar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z sondaj \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda bir \u00e7ok yerde al\u00fcvyal sedimanlar aras\u0131nda Santorini\u2019nin eski patlamalar\u0131na ait k\u00fcllerine rastlad\u0131k. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de ger\u00e7ekle\u015fecek bir patlaman\u0131n deprem yada tsunami gibi direkt etkileri olabilece\u011fi gibi dolayl\u0131 olarak elbetteki iklim ko\u015fullar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirebilece\u011fini beklemeliyiz ve hatta ge\u00e7mi\u015fte \u00f6rnekleri oldu\u011fu gibi b\u00fcy\u00fck k\u0131tl\u0131klar\u0131n ya\u015fanmas\u0131na sebebiyet verebilir. \u015eu anda Santorini\u2019de bir tak\u0131m aktiviteler var ancak bu hareketler hen\u00fcz derinde. Magma, 5 km kadar derinde etkinlik g\u00f6steriyor, \u015fiddetli bir volkanik patlama i\u00e7in magman\u0131n y\u00fckselmesi gerekmekte\u201d dedi.<\/p>\n

\u201cEge k\u0131y\u0131lar\u0131 tehlikede mi?\u201d<\/b><\/p>\n

Ger\u00e7ekle\u015febilecek bir tsunami felaketi i\u00e7in tehlikede olan b\u00f6lgelerden bahseden Do\u00e7. Dr. Ayta\u00e7lar, \u201cTsunami tehlikesi \u0130zmir merkez i\u00e7in yok. Tsunaminin, b\u00fct\u00fcn Karaburun Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131 dola\u015f\u0131p gelme \u015fans\u0131 pek yok. Ancak \u0130zmir\u2019in Seferihisar, G\u00fcm\u00fcld\u00fcr k\u0131y\u0131lar\u0131 i\u00e7in tehlike var. Santorini tekrar patlarsa, Ayd\u0131n, Mu\u011fla ve k\u0131y\u0131 \u015feridi i\u00e7in tsunami tehlikesi mevcuttur\u201d dedi.<\/p>\n

\"\"Do\u00e7. Dr. Aylin Karada\u015f, \u201cD\u00fcnyada volkanlar ayn\u0131 \u015fekilde faaliyet g\u00f6stermiyor. Baz\u0131 d\u00f6nemlerde volkanlar atmosfere \u00e7ok fazla k\u00fcl b\u0131rak\u0131yor. Volkanizma s\u0131ras\u0131nda atmosfer, k\u00fcllerle kaplan\u0131yor ve bu k\u00fcller uzun bir d\u00f6nem boyunca atmosferde as\u0131l\u0131 kalabiliyor. Bu d\u00f6nemde, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 eskisi gibi kolayca yery\u00fcz\u00fcne ula\u015fam\u0131yor. Al\u0131nan radyasyon miktar\u0131n\u0131 azaltarak, bu durum d\u00fcnyan\u0131n o b\u00f6lgesinde daha so\u011fuk ko\u015fullara sebep olabiliyor\u201d dedi.<\/p>\n

Santorini\u2019de ger\u00e7ekle\u015fecek b\u00fcy\u00fck bir patlaman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n sadece T\u00fcrkiye\u2019yi de\u011fil, t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkileyece\u011fini belirten Do\u00e7. Dr. Ayta\u00e7lar, \u201cM.\u00d6. 1600\u2019lerde olu\u015fan eski patlamada, kutuplardaki buzulla\u015fmalar art\u0131yordu. Yani d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, Santorini patl\u0131yor ve kutuplardaki buzulla\u015fmalar art\u0131yor. Hatta Kanada\u2019daki sekoya a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n halkalar\u0131 daral\u0131yor; bu da o a\u011fa\u00e7lar\u0131n birka\u00e7 y\u0131l boyunca d\u00fczenli g\u00fcne\u015f g\u00f6remedikleri anlam\u0131na geliyor. Patlama sonucunda bir tak\u0131m s\u00fclf\u00fcrler a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131k\u0131yor ve bu s\u00fclf\u00fcr ya\u011fmurla s\u00fclf\u00fcrik asit olarak yery\u00fcz\u00fcne iniyor, bu da tar\u0131m\u0131 mahvediyor. Tabii bu patlaman\u0131n boyutu di\u011ferlerine oranla daha b\u00fcy\u00fck ve etkileri de daha kapsaml\u0131yd\u0131\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n