Ege \u00dcniversitesi Hem\u015firelik Fak\u00fcltesi \u0130\u00e7 Hastal\u0131klar\u0131 Hem\u015fireli\u011fi Anabilim Dal\u0131 \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Dr. Serap \u00d6zer\u2019in proje y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131,\u00a0 Hem\u015firelik Fak\u00fcltesi Dekan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve Cerrahi Hastal\u0131klar\u0131 Hem\u015fireli\u011fi Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Eda Dolgun ile Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc \u0130\u00e7 Hastal\u0131klar\u0131 Hem\u015fireli\u011fi Anabilim Dal\u0131 y\u00fcksek lisans \u00f6\u011frencileri Burak Gen\u00e7 ve \u0130lknur Baltac\u0131\u2019n\u0131n ara\u015ft\u0131rmac\u0131 oldu\u011fu “Y\u0131k\u0131c\u0131 Deprem Travmas\u0131n\u0131n Kronik Hastal\u0131\u011f\u0131 Olan Bireylerin Uyumuna Etkisi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 proje T\u00dcB\u0130TAK 1002-B Acil Destek Mod\u00fcl\u00fc kapsam\u0131nda desteklenmeye hak kazand\u0131.<\/p>\n
Prof. Dr. Serap \u00d6zer ve ekibini makam\u0131nda a\u011f\u0131rlayan Ege \u00dcniversitesi Rekt\u00f6r\u00fc Prof. Dr. Necdet Budak, yapt\u0131klar\u0131 nitelikli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan dolay\u0131 tebrik ederek ba\u015far\u0131lar diledi.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rma\u00a0 ile ilgili bilgi veren proje y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcs\u00fc Prof. Dr. Serap \u00d6zer, \u201cT\u00fcrkiye; jeolojik, meteorolojik ve topo\u011frafik yap\u0131s\u0131 nedeniyle s\u0131kl\u0131kla do\u011fa kaynakl\u0131 afetlere maruz kalan bir \u00fclkedir. Son y\u0131llar\u0131n en b\u00fcy\u00fck depremleri 6 \u015eubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmara\u015f merkezli depremlerdir. T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fanan en b\u00fcy\u00fck ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc depremler olarak kay\u0131tlara ge\u00e7en bu depremler 11 ilde hasara neden olmu\u015ftur. Olduk\u00e7a fazla can kayb\u0131 ve yaralanma meydana gelmi\u015ftir. Deprem gibi afetler toplumun her kesiminden bireyleri ve toplumu fiziksel, ruhsal, ekonomik anlamda etkilemekle birlikte kronik hastal\u0131\u011fa sahip olan ki\u015filerden en \u00e7ok diyabet, hipertansiyon, inme ve kronik akci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131na sahip olan ki\u015filerin etkilendi\u011fi belirtilmektedir. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda afet sonras\u0131 zat\u00fcrre, kronik obstr\u00fcktif akci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131, solunum yetmezli\u011fi gibi solunum s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 ve ast\u0131m gibi alerjik rahats\u0131zl\u0131klarda artma ve buna ba\u011fl\u0131 \u00f6zellikle ya\u015fl\u0131 bireylerin hastaneye yat\u0131\u015f\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Depremden bir y\u0131l \u00f6nce ve deprem sonras\u0131 b\u00f6brek yetersizliklerine ba\u011fl\u0131 mortalite oranlar\u0131n\u0131n incelendi\u011fi bir ara\u015ft\u0131rmada; sempatik aktivasyon ve yetersiz b\u00f6brek disfonksiyon y\u00f6netimi nedeniyle kronik b\u00f6brek yetersizli\u011fi g\u00f6r\u00fclme oranlar\u0131nda ve buna ba\u011fl\u0131 mortalite prevalans\u0131nda artma saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Yap\u0131lan ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fmada; B\u00fcy\u00fck Japonya Depremi sonras\u0131 hipertansif b\u00f6brek yetersizli\u011fi insidans\u0131nda artma g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr ve buna ba\u011fl\u0131 olarak depremden on y\u0131l sonra hipertansif b\u00f6brek hastal\u0131klar\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu diyaliz gereksinimi sonucu diyalize ba\u015flama say\u0131s\u0131nda artma g\u00f6zlenmi\u015ftir. 2011 B\u00fcy\u00fck Do\u011fu Japonya Depremi ve tsunamiden sa\u011f kurtulanlar aras\u0131nda metabolik sendrom g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131ran bir di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmada da; afetzedelerde metabolik sendrom g\u00f6r\u00fclme oran\u0131nda artma \u00f6zellikle prefabrikte ya\u015fayan ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlarda saptanm\u0131\u015ft\u0131r\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Acil durum ve afetlerde kronik hastal\u0131klara ba\u011fl\u0131 sorunlar\u0131n etkin y\u00f6netilememesinin k\u0131sa ve uzun vadeli olumsuz etkileri oldu\u011funu vurgulayan Prof. Dr. Serap \u00d6zer, \u201cBu nedenle, acil durum ve afet s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131ndaki sorunlar\u0131n veya ge\u00e7ici \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin sadece bireysel sa\u011fl\u0131\u011fa y\u00f6nelik olumsuz etkileri yoktur, ayn\u0131 zamanda toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na etkileri ve sosyoekonomik y\u00f6nden kal\u0131c\u0131 y\u00fckleri mevcuttur. K\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7in bile uygun bak\u0131m\u0131n olmamas\u0131, kronik sorunlar\u0131n daha fazla oranda g\u00f6r\u00fclmesinin yan\u0131 s\u0131ra, engellili\u011fin artmas\u0131, daha fazla sa\u011fl\u0131k harcamalar\u0131na ve i\u015f g\u00fcc\u00fc kayb\u0131na neden olmas\u0131yla birlikte yoksullu\u011fu artt\u0131rmas\u0131 ile sonu\u00e7lanabilir\u201d dedi.<\/p>\n
\u201cAfetler kronik hastal\u0131klar\u0131n geli\u015fmesine neden oluyor\u201d<\/strong><\/p>\n Prof. Dr. Serap \u00d6zer, \u201c\u00d6zellikle deprem gibi \u00f6nemli sosyal ve altyap\u0131 sorunlar\u0131na neden olan afetlerden sonra hem\u015firelerin tedavi ve bak\u0131m uygulamalar\u0131 da etkin bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fememektedir. Tarama ve izlem programlar\u0131 yar\u0131da kalmakta ve \u00f6zellikle afetin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 kaos, y\u0131k\u0131m ve kaynak yetersizli\u011fi hastal\u0131k alevlenmelerine, engellili\u011fe ve \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131nda art\u0131\u015fa neden olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca afet ve acil durumlar\u0131n sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumunu art\u0131rmas\u0131yla kaynak yetersizli\u011fine ba\u011fl\u0131 ya\u015fanan sorunlar, rutin tedavi ve bak\u0131m ihtiyac\u0131 olan kronik hastal\u0131\u011fa sahip bireylerin durumunu k\u00f6t\u00fcle\u015ftirmektedir. Afet veya acil durum sonras\u0131 ya\u015fl\u0131 ve \u00f6zel gereksinimi olan bireyler ge\u00e7ici bar\u0131nma merkezlerine yerle\u015ftirilmektedir. Ancak bu durum kronik sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 olan ya\u015fl\u0131 bireylerin ya\u015fam kalitesini k\u00f6t\u00fcle\u015ftirebilir. Hijyen eksikli\u011fi, yetersiz havaland\u0131rma ve kalabal\u0131k, enfeksiyonlar\u0131n \u00e7abuk yay\u0131lmas\u0131yla direnci d\u00fc\u015f\u00fck ya\u015fl\u0131 bireylerin var olan kronik hastal\u0131klar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye gidi\u015fine sebep olur. Bu y\u00f6n\u00fcyle afetler, mevcut hastal\u0131klar\u0131 \u015fiddetlendirmenin yan\u0131 s\u0131ra, yeni kronik hastal\u0131klar\u0131n geli\u015fmesine de katk\u0131da bulunabilmektedir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n \u201cHem\u015fireler her t\u00fcrl\u00fc afette etkin rol al\u0131yor\u201d<\/strong><\/p>\n Afetlerin t\u00fcm a\u015famalar\u0131nda kronik hastal\u0131\u011f\u0131 olan bireylerin sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimin \u00f6n\u00fcndeki engellerin b\u00fct\u00fcnc\u00fcl olarak ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini ifade eden Prof. Dr. Serap \u00d6zer, \u201cBula\u015f\u0131c\u0131 olmayan hastal\u0131klara sahip ki\u015filer i\u00e7in afet sonras\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 \u00f6z y\u00f6netim sa\u011flamak \u00fczerine ger\u00e7ekle\u015ftirilecek taramalar ve uygulamalar afet planlar\u0131na ve stratejilerine yans\u0131t\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu planlamalar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek, hastal\u0131klar\u0131n alevlenmelerini veya komplikasyonlar\u0131n insidans\u0131n\u0131 azaltacak ve afet sonras\u0131 acil sa\u011fl\u0131k hizmetlerine olan talebi azaltacakt\u0131r. Toplumlar\u0131n afetlerden daha az etkilenmelerini sa\u011flamak i\u00e7in afet \u00f6ncesinde y\u00f6netim plan\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, afet s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda da haz\u0131rlanan plan\u0131n uygulanmas\u0131 gerekmektedir. Hem\u015fireler ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ge\u00e7en s\u00fcre boyunca sava\u015f, yang\u0131n, sel, salg\u0131n hastal\u0131klar ve deprem gibi felaketlerde aktif olarak rol alan sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131d\u0131r. Hem\u015firelerin rolleri yaln\u0131zca bir afetin acil evresinde hayat kurtarma ve afetzedelerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 de\u011fil, di\u011fer taraftan afetlere haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olma ve afet sonras\u0131 uzun vadeli d\u00f6nemde iyile\u015fme ve tarama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 gibi \u00f6zel konular\u0131 da i\u00e7ermektedir\u201d dedi.<\/p>\n Deprem ba\u015fta olmak \u00fczere do\u011fal afetlerin bireyleri biyolojik, psikolojik, fizyolojik, sosyal ve ekonomik y\u00f6nden olumsuz etkiledi\u011fini s\u00f6yleyen Prof. Dr. Serap \u00d6zer, \u201c Deprem \u00f6zellikle kronik hastal\u0131klara sahip bireyleri ve \u00f6zellikle de bu bireylerden geriatri ya\u015f grubunda olanlar\u0131 afet sonras\u0131 g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam ve homeostatik dengeleri daha derin bir \u015fekilde olumsuz y\u00f6nde etkilemektedir. Bu bireylerde \u00f6zellikle deprem sonras\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan zararl\u0131 ve engelleyici etkenler bir\u00e7ok kronik hastal\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fclme oran\u0131n\u0131 art\u0131rmas\u0131 yan\u0131nda \u00f6ncesinde var olan kronik hastal\u0131klar\u0131n da alevlenme ve k\u00f6t\u00fcye gidi\u015f olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 artmaktad\u0131r. Deprem sonras\u0131 g\u00f6r\u00fclen stres sendromunun bireylerin kronik hastal\u0131klara uyumu \u00fczerine etkisi olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Bunun yan\u0131nda afet sonras\u0131 d\u00f6nemde sa\u011fl\u0131k hizmetlerindeki aksamalar kronik hastal\u0131klar\u0131n y\u00f6netimi ve izlemi \u00fczerinde de olumsuz etkilere sahiptir. Bu projede; Malatya\u2019daki bir konteyner kentte ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren kronik hastal\u0131kl\u0131 bireylerde y\u0131k\u0131c\u0131 deprem travmas\u0131n\u0131n hastal\u0131\u011fa uyum \u00fczerindeki etkisini belirlemek ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ege \u00dcniversitesi Hem\u015firelik Fak\u00fcltesi \u0130\u00e7 Hastal\u0131klar\u0131 Hem\u015fireli\u011fi Anabilim Dal\u0131 \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Dr. Serap \u00d6zer\u2019in…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":19846,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[99,1,70],"tags":[],"class_list":["post-19845","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egitim","category-gncl","category-kampus"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Doc.-Dr.-Eda-Dolgun-Prof.-Dr.-Serap-Ozer-Prof.-Dr.-Necdet-Budak-Burak-Genc-Ilknur-Baltaci.jpg",1500,1000,false],"thumbnail":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Doc.-Dr.-Eda-Dolgun-Prof.-Dr.-Serap-Ozer-Prof.-Dr.-Necdet-Budak-Burak-Genc-Ilknur-Baltaci-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Doc.-Dr.-Eda-Dolgun-Prof.-Dr.-Serap-Ozer-Prof.-Dr.-Necdet-Budak-Burak-Genc-Ilknur-Baltaci-300x200.jpg",300,200,true],"medium_large":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Doc.-Dr.-Eda-Dolgun-Prof.-Dr.-Serap-Ozer-Prof.-Dr.-Necdet-Budak-Burak-Genc-Ilknur-Baltaci-768x512.jpg",640,427,true],"large":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Doc.-Dr.-Eda-Dolgun-Prof.-Dr.-Serap-Ozer-Prof.-Dr.-Necdet-Budak-Burak-Genc-Ilknur-Baltaci-1024x683.jpg",640,427,true],"1536x1536":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Doc.-Dr.-Eda-Dolgun-Prof.-Dr.-Serap-Ozer-Prof.-Dr.-Necdet-Budak-Burak-Genc-Ilknur-Baltaci.jpg",1500,1000,false],"2048x2048":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Doc.-Dr.-Eda-Dolgun-Prof.-Dr.-Serap-Ozer-Prof.-Dr.-Necdet-Budak-Burak-Genc-Ilknur-Baltaci.jpg",1500,1000,false],"newsphere-slider-full":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Doc.-Dr.-Eda-Dolgun-Prof.-Dr.-Serap-Ozer-Prof.-Dr.-Necdet-Budak-Burak-Genc-Ilknur-Baltaci-1280x720.jpg",1280,720,true],"newsphere-featured":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Doc.-Dr.-Eda-Dolgun-Prof.-Dr.-Serap-Ozer-Prof.-Dr.-Necdet-Budak-Burak-Genc-Ilknur-Baltaci-1024x683.jpg",1024,683,true],"newsphere-medium":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Doc.-Dr.-Eda-Dolgun-Prof.-Dr.-Serap-Ozer-Prof.-Dr.-Necdet-Budak-Burak-Genc-Ilknur-Baltaci-720x380.jpg",720,380,true]},"author_info":{"display_name":"Editor","author_link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/author\/editor\/"},"category_info":"E\u011fitim<\/a> G\u00fcncel<\/a> Kamp\u00fcs<\/a>","tag_info":"Kamp\u00fcs","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19845","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19845"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19845\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19847,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19845\/revisions\/19847"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19846"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19845"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19845"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19845"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}