{"id":19383,"date":"2024-02-06T07:01:31","date_gmt":"2024-02-06T07:01:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.euegeajans.com\/?p=19383"},"modified":"2024-02-06T07:01:32","modified_gmt":"2024-02-06T07:01:32","slug":"anadolunun-buyuk-bir-bolumu-yuksek-duzeyde-riskli-deprem-kusaginda-yer-aliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/2024\/02\/06\/anadolunun-buyuk-bir-bolumu-yuksek-duzeyde-riskli-deprem-kusaginda-yer-aliyor\/","title":{"rendered":"Anadolu\u2019nun b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u00fcksek d\u00fczeyde riskli deprem ku\u015fa\u011f\u0131nda yer al\u0131yor"},"content":{"rendered":"

Asr\u0131n felaketinde tek y\u00fcrek olan Ege \u00dcniversitesi, afetlere y\u00f6nelik hem fark\u0131ndal\u0131k hem de bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor<\/p>\n

Anadolu\u2019nun b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u00fcksek d\u00fczeyde riskli deprem ku\u015fa\u011f\u0131nda yer al\u0131yor<\/b><\/p>\n

Ege \u00dcniversitesi M\u00fchendislik Fak\u00fcltesi \u0130n\u015faat M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc Yap\u0131 Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Ayhan Nuho\u011flu, \u201cAnadolu co\u011frafyas\u0131n\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u00fcksek d\u00fczeyde riskli deprem ku\u015fa\u011f\u0131nda yer almaktad\u0131r. Bunun anlam\u0131 nerede olursak olal\u0131m her an \u015fiddetli bir depremle y\u00fcz y\u00fcze kalabiliriz demektir\u201d dedi.<\/p>\n

\"\"Kahramanmara\u015f merkezli ve 11 ili etkileyen ard\u0131\u015f\u0131k iki depremin ard\u0131ndan t\u00fcm g\u00fcc\u00fcn\u00fc seferber ederek tek y\u00fcrek olan Ege \u00dcniversitesi, kan ba\u011f\u0131\u015f\u0131, ayni ve nakdi yard\u0131mlar, T\u0131p Fak\u00fcltesi Hastanesinde yaral\u0131lar\u0131n tedavilerinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, \u0130zmir Valili\u011fi, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 ve AFAD koordinasyonunda hem sa\u011fl\u0131k ekibi hem de yap\u0131larda incelemelerde ve tespitlerde bulunmak \u00fczere bilim ekibini b\u00f6lgeye g\u00f6ndermi\u015fti. Ege \u00dcniversitesi M\u00fchendislik Fak\u00fcltesi \u0130n\u015faat M\u00fchendisli\u011fi akademisyenlerinden olu\u015fan bilim ekibi de deprem b\u00f6lgesinde incelemelerde bulunmu\u015ftu. Deprem sonras\u0131nda da hizmetlerini s\u00fcrd\u00fcren Ege \u00dcniversitesi, afetten etkilenen \u00e7ocuk ve eri\u015fkinlere y\u00f6nelik psikolojik destek \u00fcniteleri, a\u011f\u0131z ve di\u015f bak\u0131m\u0131 poliklinikleri ile hizmetlerine devam etti.\u00a0Rekt\u00f6r Prof. Dr. Necdet Budak, T\u00fcrkiye’de \u015fehirlerin ba\u015fta deprem olmak \u00fczere sel ve kurakl\u0131k gibi afetlere daha haz\u0131rl\u0131kl\u0131 hale getirilmesi i\u00e7in olu\u015fturulan T\u00fcrkiye Ulusal Risk Kalkan\u0131 Modeli i\u00e7erisinde, Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan\u2019\u0131n tensipleriyle Kentsel ve K\u0131rsal Altyap\u0131 Kurulu \u00dcyesi olarak se\u00e7ildi. \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, Afet ve Acil Durum Y\u00f6netimi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ile Ege \u00dcniversitesi aras\u0131nda imzalanan \u201cAfet Fark\u0131ndal\u0131k E\u011fitimi \u0130\u015f Birli\u011fi Protokol\u00fc\u201d kapsam\u0131nda akademisyen, idari personel ve \u00f6\u011frencilere\u00a0 afet fark\u0131ndal\u0131k e\u011fitimi verilmeye devam ediliyor.<\/p>\n

Asr\u0131n felaketi olarak an\u0131lan Kahramanmara\u015f merkezli depremlerin birinci y\u0131l\u0131nda depreme y\u00f6nelik a\u00e7\u0131klamalarda bulunan Do\u00e7. Dr. Ayhan Nuho\u011flu, \u201cAnadolu\u2019nun her bir k\u00f6\u015fesinde ta\u015f \u00fcst\u00fcnde ta\u015f b\u0131rakmayan bir\u00e7ok y\u0131k\u0131c\u0131 depremin izlerini g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Son y\u00fczy\u0131lda meydana gelen 1939 Erzincan, 1999 G\u00f6lc\u00fck ve 11 kenttin bar\u0131nd\u0131\u011f\u0131 geni\u015f bir alanda a\u011f\u0131r kay\u0131plara neden olan 6 \u015eubat 2023 Pazarc\u0131k, Elbistan depremlerinde oldu\u011fu gibi.\u00a0 Herhangi bir yay\u0131n ortam\u0131nda \u2018\u015fu kentte deprem olabilir\u2019 veya \u2018\u015fu fay k\u0131r\u0131labilir\u2019 konular\u0131nda bir haberle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorsak hepsini do\u011fru kabul edebiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Anadolu co\u011frafyas\u0131n\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc y\u00fcksek d\u00fczeyde riskli deprem ku\u015fa\u011f\u0131nda yer almaktad\u0131r. Bunun anlam\u0131 nerede olursak olal\u0131m her an \u015fiddetli bir depremle y\u00fcz y\u00fcze kalabiliriz demektir. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z evin depreme dayan\u0131kl\u0131 oldu\u011fundan emin olsak bile, depreme nerede yakalanaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilememiz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Belki i\u015fyerinde, seyahatte, otelde, herhangi bir toplant\u0131da, ziyarette veya belki de al\u0131\u015fveri\u015fte. Bu durum ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131 olmadan her vatanda\u015f\u0131n ortak sorunudur. Bununla m\u00fccadele Devletin en \u00fcst kademesinden en \u00fccradaki insan\u0131m\u0131za kadar uzanan ak\u0131ll\u0131ca planlanm\u0131\u015f kollektif bir i\u015f birli\u011fini ve ta\u015f\u0131n alt\u0131na eline koymay\u0131 zaruri k\u0131lmaktad\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n

\u201cDepreme kar\u015f\u0131 diren\u00e7li yap\u0131lar geli\u015ftirmeliyiz\u201d<\/b><\/p>\n

\"\"Ferdi veya toplumca kullan\u0131lan t\u00fcm yap\u0131lar\u0131n depreme kar\u015f\u0131 diren\u00e7li olmas\u0131 gerekti\u011fini ifade eden Do\u00e7. Dr. Nuho\u011flu, \u201cEsasen bu ko\u015fulu yerine getirmek, hele ki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde sahip oldu\u011fumuz bilimsel ve teknolojik imkanlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, kesinlikle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ve y\u00f6ntemleri bilinmektedir. Yap\u0131 m\u00fchendisli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kolayl\u0131kla \u00fcstesinden gelinebilecek bir konudur. Bunun d\u00fcnyadaki \u00f6rnekleri herkes taraf\u0131ndan bilinmektedir. T\u00fcrkiye\u2019de ise Toplu Konut \u0130daresinde (TOK\u0130) bir\u00e7ok ilde yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan binalar\u0131n \u015fiddetli Pazarc\u0131k ve Elbistan depremlerini ayakta kalarak atlatm\u0131\u015f olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u2018Binalar\u0131m\u0131z depremlerde neden y\u0131k\u0131l\u0131yorlar?\u2019\u00a0 sorusunun cevab\u0131 nettir. \u00c7\u00fcnk\u00fc halen kullanmakta oldu\u011fumuz bir\u00e7ok mevcut yap\u0131n\u0131n \u015fiddetli depremlere kar\u015f\u0131 yeterince dayan\u0131kl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 a\u015fikard\u0131r. Mevcut bir yap\u0131n\u0131n depreme kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 hususu, o yap\u0131n\u0131n \u00fczerinde do\u011frudan uygulayabildi\u011fimiz testler, \u00f6l\u00e7\u00fcmler ve hesaplamalar ile anla\u015f\u0131labilmektedir. Bahsedilen uygulamalar bir insan\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in yap\u0131lan muayenelere, tahlillere, filmlere ve efor testlerine benzetilebilir. Bu konularda son y\u0131llarda gerek d\u00fcnyada ve gerekse \u00fclkemizde ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir\u00e7ok akademik ve m\u00fchendislik \u00e7al\u0131\u015fmalarda elde edilen sonu\u00e7lar bilinmektedir. Esasen yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte meydana gelmi\u015f olan \u015fiddetli depremlerde olu\u015fan y\u0131k\u0131mlar ile bahsedilen teknik ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda elde edilen sonu\u00e7lar birbirleri ile uyum i\u00e7erisindedir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

Do\u00e7. Dr. Nuho\u011flu, \u201c\u00dclkemizde \u00f6zellikle 1998 y\u0131l\u0131ndan \u00f6nce in\u015fa edilmi\u015f olan ve halen kullanmakta oldu\u011fumuz yap\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funun \u015fiddetli depremlere kar\u015f\u0131 yeterli d\u00fczeyde dayan\u0131ma sahip olmad\u0131klar\u0131 kesinlikle bilinmektedir. Bu durum k\u0131rsalda yer alan yap\u0131lar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Son 50 y\u0131lda Anadolu\u2019nun bir\u00e7ok noktas\u0131nda Gediz, Erzincan, G\u00f6lc\u00fck, D\u00fczce, Van, Bing\u00f6l, Elaz\u0131\u011f, \u0130zmir gibi y\u0131k\u0131c\u0131 depremler meydana gelmi\u015f ve b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar verilmi\u015ftir. 6 \u015eubat 2023 depremlerinde bu ger\u00e7ekle bir daha kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lm\u0131\u015f, geni\u015f bir alanda \u00e7ok a\u011f\u0131r kay\u0131plar ve ac\u0131lar ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k 1998 y\u0131l\u0131ndan sonra de\u011fi\u015fen standartlara g\u00f6re tekni\u011fine uygun olarak in\u015fa edilmi\u015f olan binalardaki y\u0131k\u0131mlar \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeylerde kalm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6yle bir durumda devletimiz ve milletimiz bir taraftan y\u0131k\u0131lan kentlerimizi yeniden in\u015fa etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, di\u011fer taraftan depreme dayan\u0131kl\u0131 olmayan mevcut binalar\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekle u\u011fra\u015fmak zorundad\u0131r. M\u00fchendislere ve y\u00fcklenicilere d\u00fc\u015fen g\u00f6rev, \u00fcslendikleri i\u015fleri fen kurallar\u0131na ve yasal mevzuata g\u00f6re titizlikle yerine getirmeleridir. Bu husus mesleki, insani ve vicdani a\u00e7\u0131lardan da \u00fcst d\u00fczeyde \u00f6nem verilmesi gereken bir sorumluluktur. Esasen bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmek olduk\u00e7a basit ancak dikkat, takip ve sab\u0131r gerektiren bir g\u00f6revdir\u201d dedi.<\/p>\n

\u201cBir yap\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 sistemi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor\u201d<\/b><\/p>\n

\"\"Bir yap\u0131da ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 sistemin \u00f6nemine de\u011finen Do\u00e7. Dr. Nuho\u011flu, \u201cBir yap\u0131y\u0131 elveri\u015fsiz y\u00fcklere kar\u015f\u0131 g\u00fcvenle ayakta tutan temel ve onun \u00fczerine oturan karkas veya iskelet olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 sistemidir. Bir ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 sistemi g\u00fc\u00e7l\u00fc yapmak san\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine a\u015f\u0131r\u0131 maliyet gerektiren imalat de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin betonarme bir konut binas\u0131nda, temel ve ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 karkas sistemin maliyeti normal ko\u015fullarda bina maliyetinin y\u00fczde 30-40\u2018\u0131 mertebelerindedir. Ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 sistemi daha g\u00fc\u00e7l\u00fc projelendirmenin ve in\u015fa etmenin ek maliyeti ola\u011fan ko\u015fullarda karkas sistemin maliyetinin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 20\u2019si mertebelerinde olmas\u0131 beklenir. B\u00f6yle bir art\u0131\u015f\u0131n bina maliyetine yans\u0131mas\u0131 ise y\u00fczde 10 de\u011ferini ge\u00e7meyecektir. Bu hesaba arsa bedelleri ve altyap\u0131\/\u00e7evre d\u00fczenlemesi uygulamalar\u0131 da ilave edildi\u011finde binan\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 sistemini daha g\u00fc\u00e7l\u00fc in\u015fa etmenin toplam maliyete yans\u0131mas\u0131 \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck de\u011ferlerde kalacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bir yap\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 sistemini g\u00fc\u00e7l\u00fc yapman\u0131n maliyeti toplam maliyetin yan\u0131nda ihmal edilebilir d\u00fczeylerdedir. Ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 sistemi sa\u011flam imal etmenin esas\u0131 ise hesab\u0131n\u0131, imalat\u0131n\u0131 ve denetimini bu i\u015fleri bilen, e\u011fitimini alm\u0131\u015f teknik elemanlar taraf\u0131ndan ciddiyetle ve sorumlulukla yap\u0131lmas\u0131d\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n

\u201cBar\u0131n\u0131lan binalar dayanakl\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan uzmanlara inceletilmeli\u201d\u00a0\u00a0<\/b><\/p>\n

\"\"Depremin y\u0131k\u0131c\u0131 etkilerine kar\u015f\u0131 \u00f6nceden al\u0131nabilecek \u00f6nlemler hakk\u0131nda bilgi veren Do\u00e7. Dr. Nuho\u011flu, \u201cAnadolu co\u011frafyas\u0131nda ya\u015fayan insanlar\u0131n i\u00e7inde ya\u015fad\u0131klar\u0131, kiralayacaklar\u0131 veya sat\u0131n alacaklar\u0131 evlerin depreme dayan\u0131kl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgulamak bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Halen kulland\u0131klar\u0131 binalar\u0131 bu konularda uzman ve yetkili in\u015faat m\u00fchendislerine inceletmeleri can g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan zaruridir. Kentsel D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm Yasas\u0131 olarak bilinen \u2018Afet Riski Alt\u0131ndaki Alanlar\u0131n D\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi\u2019 kanunu depreme dayan\u0131kl\u0131 olmayan yap\u0131lar\u0131n pratik bir prosed\u00fcrle y\u0131k\u0131l\u0131p yeniden in\u015fa edilmesine imkan tan\u0131maktad\u0131r. Ancak bu konuda bir an \u00f6nce sonuca gidebilmek i\u00e7in bina maliklerinin yap\u0131c\u0131 bir yakla\u015f\u0131m sergilemeleri olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Bunun yan\u0131nda depreme dayan\u0131ks\u0131z mevcut bir yap\u0131n\u0131n, yap\u0131lan incelemeler sonucunda efektif oldu\u011fu de\u011ferlendiriliyorsa, ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 sisteminin g\u00fc\u00e7lendirilmesi de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulabilecek bir se\u00e7enektir. Yapay zekan\u0131n yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 bu dijital \u00e7a\u011fda, riskli deprem ku\u015fa\u011f\u0131nda yer alan ve yak\u0131n gelecekte s\u0131k s\u0131k \u015fiddetli depremlerle kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 bilimsel verilerle sabit olan bu g\u00fczel Anadolu co\u011frafyas\u0131nda, can g\u00fcvenli\u011fi endi\u015fesi duymadan ve dramatik y\u0131k\u0131mlara u\u011framadan ya\u015fayabilmek hakt\u0131r ve m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunun gere\u011fi bir an \u00f6nce zaman kaybetmeden genel, yerel idarecilerin ve t\u00fcm vatanda\u015flar\u0131n ilgisi ve katk\u0131s\u0131 ile yap\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n

Do\u00e7. Dr. Nuho\u011flu, \u201cAnadolu\u2019nun bat\u0131s\u0131nda yer alan Ege B\u00f6lgesi de tamam\u0131yla riskli deprem ku\u015fa\u011f\u0131nda yer almaktad\u0131r. Son olarak 30 Ekin 2020 tarihinde Ku\u015fadas\u0131 K\u00f6rfezi Sisam Adas\u0131 a\u00e7\u0131klar\u0131nda meydana gelen \u015fiddetli deprem ku\u015f u\u00e7u\u015fu yakla\u015f\u0131k 70 kilometre uzakl\u0131kta bulunan Bayrakl\u0131, Bornova Ovas\u0131nda a\u011f\u0131r kay\u0131plara sebebiyet vermi\u015ftir. Deprem an\u0131nda 10\u2019dan fazla bina \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f ve bir\u00e7ok bina a\u011f\u0131r hasar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Hasarl\u0131 binalar\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131p yeniden in\u015fa edilmesine dair \u00e7al\u0131\u015fmalar devam etmektedir. Gerek kullan\u0131m halindeki mevcut yap\u0131lar\u0131n\u00a0 gerekse yeni in\u015fa edilecek olan yap\u0131lar\u0131n deprem davran\u0131\u015flar\u0131 ile ilgili teorik ve deneysel \u00e7al\u0131\u015fmalar Ege \u00dcniversitesi M\u00fchendislik Fak\u00fcltesi \u0130n\u015faat M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fczce Malzeme, Geoteknik ve Yap\u0131 Anabilim Dallar\u0131 b\u00fcnyesinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. Bunun yan\u0131nda 2020 Sisam depreminden etkilenen Bornova basenindeki binalar\u0131n olas\u0131 \u015fiddetli depremlerde sergileyebilece\u011fi yap\u0131sal davran\u0131\u015flar\u0131 ve hasar g\u00f6rebilirliklerini inceleyen TUB\u0130TAK merkezli proje kapsam\u0131ndaki \u00e7ok disiplinli \u00e7al\u0131\u015fmalar devam etmektedir\u201d dedi.<\/p>\n