Ege \u00dcniversitesinin projesi, Gezeravc\u0131’n\u0131n uzaydaki ilk deneyi oldu<\/p>\n
T\u00fcrk astronot<\/strong> Alper Gezeravc\u0131’n\u0131n ilk deneyi uzayda tar\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na y\u00f6n verecek<\/strong><\/p>\n \u0130lk T\u00fcrk astronot Alper Gezeravc\u0131’n\u0131n, Uluslararas\u0131 Uzay \u0130stasyonu’ndaki ilk deneyini olu\u015fturan tuz stresine maruz b\u0131rak\u0131lan bitkilerle ilgili deney, gelecekte Ay ve Mars’ta kurulabilecek koloniler i\u00e7in tar\u0131msal \u00e7al\u0131\u015fmalara \u0131\u015f\u0131k tutacak.<\/p>\n Y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Ege \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesi Biyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc Do\u00e7. Dr. Rengin \u00d6zg\u00fcr Uzilday\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131, Do\u00e7. Dr. Bar\u0131\u015f Uzilday ve Prof. Dr. \u0130smail T\u00fcrkan\u2019\u0131n da ara\u015ft\u0131rma ekibinde yer ald\u0131\u011f\u0131 \u201cEkstrem Halofit olan Schrenkiella parvula\u2019n\u0131n Tuz Stresine Verdi\u011fi Yan\u0131tlar\u0131n Uzay Ortam\u0131nda Ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131- EXTREMOPHYTE\u201d deneyi, Gezeravc\u0131’n\u0131n uzaydaki ilk deneyi oldu.<\/p>\n Deneyle Tuz G\u00f6l\u00fc’nde endemik olarak yeti\u015fen \u201cSchrenkiella Parvula\u201d bitkisinin uzay ortam\u0131nda tuz ve di\u011fer stres etkenlerine verdi\u011fi tepkiler g\u00f6r\u00fclecek.<\/p>\n Deneyi geli\u015ftiren ekipte yer alan Do\u00e7. Dr. Bar\u0131\u015f Uzilday, bitki \u00fczerinde yakla\u015f\u0131k 10 y\u0131l \u00f6nce, toprak tuzlulu\u011funun tar\u0131msal \u00fcretimin \u00f6n\u00fcnde \u00f6nemli engellerden biri olmas\u0131 nedeniyle \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Toprak tuzlulu\u011funun g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artan bir \u00e7evresel stres fakt\u00f6r\u00fc oldu\u011funa dikkati \u00e7eken Do\u00e7. Dr. \u00a0Uzilday, \u00e7al\u0131\u015fmalarla bu bitkinin tuzlu ortama nas\u0131l adapte oldu\u011funu anlamay\u0131, bunun mekanizmalar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcp bu bilgileri tar\u0131m bitkilerinin tuz stresine verdikleri yan\u0131tlar\u0131 de\u011fi\u015ftirerek tuz stresi toleranslar\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in kullanmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131klar\u0131n\u0131 ifade etti.<\/p>\n S\u00f6z konusu bitkilerin topraktaki tuzu depolamas\u0131 nedeniyle tuzu uzakla\u015ft\u0131rma ama\u00e7l\u0131 da kullan\u0131labilece\u011fine dikkati \u00e7eken Do\u00e7. Dr. \u00a0Uzilday, “Bu uzakla\u015ft\u0131rma, uzayda tar\u0131m yapmaya karar verdi\u011fimizde veya ihtiya\u00e7 duydu\u011fumuzda yani Ay ya da Mars’ta koloniler kurmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda gerekli olacak. Oradaki yap\u0131 toprak de\u011fil asl\u0131nda, \u00e7\u00fcnk\u00fc toprak organik, inorganik maddeleri i\u00e7eren ve i\u00e7inde mikroorganizmalar olan canl\u0131 bir yap\u0131d\u0131r. Ay ve Mars’ta bulunan regolit olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor ve canl\u0131l\u0131k \u00a0i\u00e7ermiyor. Bu bitki, regolitlerin tar\u0131m yap\u0131labilir hale getirilebilmesi i\u00e7in, uzay ortam\u0131na adapte olup orada \u00f6nc\u00fcl bitki olarak kullan\u0131l\u0131p bu topraklar\u0131n \u0131slah edilmesinde potansiyeli bulunan bir bitki” diye konu\u015ftu.<\/p>\n \u201cBitkiler \u00a0\u00e7imlenecek”<\/strong><\/p>\n Yap\u0131lacak deneyle bu bitkinin yer \u00e7ekimli d\u00fcnyada g\u00f6zlemlemem tolerans karakterini uzay ortam\u0131nda da s\u00fcrd\u00fcr\u00fcp s\u00fcrd\u00fcremeyece\u011finin test edilece\u011fini dile getiren Do\u00e7. Dr. Uzilday, \u201cBitkinin d\u00fcnyada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz karakterleri uzay ortam\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilecek mi? Biz ger\u00e7ekten bu bitkileri \u00f6nc\u00fcl bitkiler olarak kullanabilir miyiz? Bu topraklar\u0131n \u0131slah\u0131nda bunlar bize bir ara\u00e7 olabilecek mi? Bu deney bize bunun bir par\u00e7as\u0131n\u0131 g\u00f6sterecek\u201d dedi.<\/p>\n Do\u00e7. Dr. Uzilday, yakla\u015f\u0131k 120 tohumun mikro yer \u00e7ekiminde, uluslararas\u0131 uzay istasyonunda \u00e7imlenmesini istediklerini belirterek, \u201cBu nedenle tohumlar\u0131 so\u011fuk ortamda ve karanl\u0131kta g\u00f6nderdik. Bu tohumlar, karanl\u0131k ve \u0131\u015f\u0131ks\u0131z ortamda \u00e7imlenmiyorlar. Kennedy Uzay Merkezi’nde bize tahsis edilen laboratuvarda bu deneyi kurup, f\u0131rlatma i\u00e7in teslim ettik. Uluslararas\u0131 \u00f6zel istasyonuna kadar so\u011fukta ta\u015f\u0131nd\u0131. Alper Gezeravc\u0131, orada bizim planlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bitki b\u00fcy\u00fctme ortam\u0131na, bitkinin gerektirdi\u011fi s\u0131cakl\u0131k ve \u0131\u015f\u0131k \u015fiddetine bunlar\u0131n aktar\u0131m\u0131n\u0131 yapt\u0131. Bitkilerin art\u0131k \u00e7imlenmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bitkiler orada b\u00fcy\u00fcyecekler. Deneyin sonunda Alper Bey bu \u00f6rnekleri hasat edecek. Bunlar\u0131 bir fiksasyon s\u0131v\u0131s\u0131 i\u00e7inde sabitleyecek. Yani b\u00fct\u00fcn metabolik aktivite duracak bitkilerde. B\u00f6ylelikle biz asl\u0131nda bu bitkilerin mikro yer \u00e7ekimi alt\u0131nda tuz stresine maruz kald\u0131klar\u0131nda h\u00fccrelerinde ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fi\u015fikliklerin resmini \u00e7ekmi\u015f olaca\u011f\u0131z. Bu \u00f6rnekler laboratuvar\u0131m\u0131za geldi\u011finde de bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fcme performanslar\u0131, morfolojik de\u011fi\u015fiklikleri g\u00f6rece\u011fiz. Bulaca\u011f\u0131m\u0131z yan\u0131t \u015fu; yer \u00e7ekimi ortam\u0131nda bitkinin olu\u015fturdu\u011fu tuz stresine verdi\u011fi yan\u0131tlar ile mikro yer \u00e7ekimi s\u0131ras\u0131nda olu\u015fturdu\u011fu yan\u0131tlar aras\u0131nda b\u00fct\u00fcn metabolik yolaklarda ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fi\u015fiklikler nedir? Bu bitki hangi yolaklar\u0131 kullanarak bu ortama adapte oluyor, bunu ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131z\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n “\u0130nsanl\u0131k i\u00e7in faydal\u0131 olabilecek sonu\u00e7lar do\u011furma potansiyeli var”<\/strong><\/p>\n Do\u00e7. Dr. Bar\u0131\u015f Uzilday, bitkinin orada kazand\u0131\u011f\u0131 biyok\u00fctlenin kendileri i\u00e7in \u00e7ok anlaml\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulayarak, bunun bitkinin b\u00fcy\u00fcme performans\u0131n\u0131 g\u00f6sterece\u011fini s\u00f6yledi. Bitkinin bulundu\u011fu ortamdaki ko\u015fullara uyum sa\u011flamas\u0131 halinde b\u00fcy\u00fcmesinin stressiz ko\u015fullara g\u00f6re az etkilenmesini beklediklerini dile getiren Do\u00e7. Dr. Uzilday, \u201cE\u011fer stres ko\u015fullar\u0131 bitki \u00fczerinde olumsuz etkilere sahipse biyok\u00fctle d\u00fc\u015fecektir. Bizim test etmek istedi\u011fimiz \u00f6nemli \u015feylerden bir tanesi bu. Yani bizim Tuz G\u00f6l\u00fc’nde b\u00fcy\u00fcyen bu bitkimiz, mikro yer \u00e7ekimi ko\u015fullar\u0131nda bu stres tolerans\u0131n\u0131 devam ettirebilecek mi? E\u011fer ettirebiliyorsa bu \u00e7ok iyi. \u00c7\u00fcnk\u00fc o zaman hem ya\u015fam destek sistemlerinde hem de Ay ve Mars’taki regolitlerde \u00f6nc\u00fcl bitki olarak kullan\u0131lma potansiyelinin y\u00fcksek oldu\u011funu g\u00f6sterir. Ba\u015fka bir sonu\u00e7 ise bu karakterini s\u00fcrd\u00fcremedi\u011fi tuz stresine daha hassas hale geldi\u011fi olur. Bu bitkinin kullan\u0131lamaz hale geldi\u011fi anlam\u0131na gelmez. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda mikro yer\u00e7ekimi ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda aktifle\u015fen baz\u0131 genler var. Bu genlerin d\u00fcnyada da stresli ko\u015fullarda tolerans sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015f. Bu tarz genlerin ke\u015ffedilmesi de m\u00fcmk\u00fcn. \u0130nsanl\u0131k i\u00e7in faydal\u0131 olabilecek sonu\u00e7lar do\u011furma potansiyeli var\u201d dedi.<\/p>\n “Orada boncuk boncuk g\u00f6zya\u015flar\u0131m\u0131z d\u00f6k\u00fcld\u00fc”<\/strong><\/p>\n Uzay arac\u0131n\u0131n f\u0131rlat\u0131lmas\u0131 an\u0131ndaki hislerini de aktaran Do\u00e7. Dr. \u00a0Uzilday, o an T\u00fcrkiye’den gidenler olarak \u00e7ok yo\u011fun duygular ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 aktard\u0131. Do\u00e7. Dr. \u00a0Uzilday, projesinin se\u00e7ilmesinin ve uzaya gitmesinin gururunu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirerek, \u201cUzayda \u00e7ok basit diye adland\u0131rabilece\u011finiz bir deneyi yapmak \u00e7ok kompleks. \u00c7\u00fcnk\u00fc her basama\u011f\u0131n \u00e7ok hassas tasarlanmas\u0131 gerekiyor. \u0130kinci bir \u015fans\u0131n\u0131z yok. O y\u00fczden \u00e7ok yo\u011fun bir haz\u0131rl\u0131k s\u00fcreci ge\u00e7irdik. Bu, bizi yordu diyebilirim. Ama o f\u0131rlatma an\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce insan yo\u011fun duygular ya\u015f\u0131yor. Orada boncuk boncuk g\u00f6zya\u015flar\u0131m\u0131z d\u00f6k\u00fcld\u00fc. \u00c7ok tarihi bir an. Oradakiler ‘T\u00fcrkiye’nin milli uzay program\u0131nda, T\u00fcrkiye’nin bu uzaya yapt\u0131\u011f\u0131 hamlede benim de katk\u0131m var, ben de oradayd\u0131m.’ diyebilecekler. Biz de o gururu ta\u015f\u0131yoruz\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n Do\u00e7. Dr. Rengin \u00d6zg\u00fcr Uzilday ise deneyin insanl\u0131k i\u00e7in \u00f6nemli sonu\u00e7lar verece\u011fini belirterek, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 mutlulu\u011fu dile getirdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ege \u00dcniversitesinin projesi, Gezeravc\u0131’n\u0131n uzaydaki ilk deneyi oldu T\u00fcrk astronot Alper Gezeravc\u0131’n\u0131n ilk deneyi uzayda…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":19294,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[69,99,1,70],"tags":[],"class_list":["post-19293","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim","category-egitim","category-gncl","category-kampus"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Biyoloji-Bolumu-NASA-Doc.Dr-Baris-Uzilday-Ziyareti.jpg",1500,1000,false],"thumbnail":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Biyoloji-Bolumu-NASA-Doc.Dr-Baris-Uzilday-Ziyareti-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Biyoloji-Bolumu-NASA-Doc.Dr-Baris-Uzilday-Ziyareti-300x200.jpg",300,200,true],"medium_large":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Biyoloji-Bolumu-NASA-Doc.Dr-Baris-Uzilday-Ziyareti-768x512.jpg",640,427,true],"large":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Biyoloji-Bolumu-NASA-Doc.Dr-Baris-Uzilday-Ziyareti-1024x683.jpg",640,427,true],"1536x1536":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Biyoloji-Bolumu-NASA-Doc.Dr-Baris-Uzilday-Ziyareti.jpg",1500,1000,false],"2048x2048":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Biyoloji-Bolumu-NASA-Doc.Dr-Baris-Uzilday-Ziyareti.jpg",1500,1000,false],"newsphere-slider-full":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Biyoloji-Bolumu-NASA-Doc.Dr-Baris-Uzilday-Ziyareti-1280x720.jpg",1280,720,true],"newsphere-featured":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Biyoloji-Bolumu-NASA-Doc.Dr-Baris-Uzilday-Ziyareti-1024x683.jpg",1024,683,true],"newsphere-medium":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/Biyoloji-Bolumu-NASA-Doc.Dr-Baris-Uzilday-Ziyareti-720x380.jpg",720,380,true]},"author_info":{"display_name":"Editor","author_link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/author\/editor\/"},"category_info":"Bilim<\/a> E\u011fitim<\/a> G\u00fcncel<\/a> Kamp\u00fcs<\/a>","tag_info":"Kamp\u00fcs","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19293","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19293"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19293\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19296,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19293\/revisions\/19296"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19294"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19293"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19293"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19293"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}