{"id":17598,"date":"2023-11-05T06:22:55","date_gmt":"2023-11-05T06:22:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.euegeajans.com\/?p=17598"},"modified":"2023-11-05T06:23:23","modified_gmt":"2023-11-05T06:23:23","slug":"en-eskisi-1935-yilina-ait-25-bin-kibrit-kutusu-bu-koleksiyonda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/2023\/11\/05\/en-eskisi-1935-yilina-ait-25-bin-kibrit-kutusu-bu-koleksiyonda\/","title":{"rendered":"En eskisi 1935 y\u0131l\u0131na ait 25 bin kibrit kutusu bu koleksiyonda"},"content":{"rendered":"

\u201cVasati 40 \u00c7\u00f6p\u201d Konferans\u0131<\/p>\n

En eskisi 1935 y\u0131l\u0131na ait 25 bin kibrit kutusu bu koleksiyonda<\/strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n

Ege \u00dcniversitesi Etnografya M\u00fczesi taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen \u201cM\u00fcze S\u00f6yle\u015fileri\u201d etkinlikleri kapsam\u0131nda, \u201cVasati 40 \u00c7\u00f6p\u201d konferans\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Konferansa; E\u00dc \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi Radyo, Televizyon ve Sinema B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Zuhal \u00d6zel Sa\u011flamtimur, E\u00dc Etnografya M\u00fczesi M\u00fcd\u00fcr\u00fc Dr. \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Dilek Maktal Canko, E\u00dc Medya Uygulama ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi Radyo Ege Kamp\u00fcs Koordinat\u00f6r\u00fc \u00d6\u011fr. G\u00f6r. Gamze Erol ve koleksiyon merakl\u0131lar\u0131 kat\u0131ld\u0131. Sergide, E\u00dc Edebiyat Fak\u00fcltesi Arkeoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Do\u00e7. Dr. Haluk Sa\u011flamtimur\u2019un en eskisi 1935 y\u0131l\u0131na ait 25 bin par\u00e7al\u0131k kibrit kutusu koleksiyonu, kat\u0131l\u0131mc\u0131lara tarihi bir yolculuk ya\u015fatt\u0131.<\/p>\n

\"\"Her d\u00f6nemin farkl\u0131 \u00f6zelliklerinin kibrit kutular\u0131 \u00fczerine yans\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Do\u00e7. Dr. Haluk Sa\u011flamtimur, \u201c\u0130nsanlar, binlerce y\u0131l boyunca \u00e7e\u015fitli teknikler kullanarak ate\u015f yakmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Uzun s\u00fcren aray\u0131\u015flardan sonra 17. y\u00fczy\u0131lda ke\u015ffedilen kibrit sayesinde bu sorun b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ortadan kalkm\u0131\u015ft\u0131r. Birincil ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in ate\u015f yakmak amac\u0131yla kullan\u0131lan kibrit ve kutusu, \u00fclkemizde de \u00f6zellikle 1900’lerden 2000’lere kadar g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 olmu\u015ftur. Bu ba\u011flamda, kibrit ve kutusu T\u00fcrkiye end\u00fcstri k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ait ta\u015f\u0131n\u0131r end\u00fcstri miraslar\u0131ndan olan bir seri imalat nesnesidir. Ta\u015f\u0131nabilir end\u00fcstri miras\u0131 olarak kabul edilen kibrit ve kutusu, d\u00fcnyada ve \u00fclkemizde k\u00fclt\u00fcrel belle\u011fin somut kal\u0131nt\u0131lar\u0131ndan birisi olarak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de\u011fer bulmaktad\u0131r. Kibrit kutular\u0131 temel t\u00fcketim \u00fcr\u00fcn\u00fc ve teknik i\u015flevinin yan\u0131 s\u0131ra, kutusu \u00fczerinde yer alan grafik \u00f6\u011feler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla toplumsal belle\u011fin aktar\u0131lmas\u0131 ve toplumun bilin\u00e7lendirilmesi i\u00e7in bazen bir toplum m\u00fchendisli\u011fi arac\u0131 olarak, bazen de propaganda ve reklam arac\u0131 olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n

\u201cKibrit kutular\u0131 t\u00fcketim k\u00fclt\u00fcr\u00fcne y\u00f6n veriyordu\u201d<\/strong><\/p>\n

Kibrit kutular\u0131n\u0131n, toplumun t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirmede dahi kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Do\u00e7.Dr. Sa\u011flamtimur, \u201cT\u00fcrkiye\u00a0piyasas\u0131n\u0131 ele ge\u00e7iren rakibi \u00e7akmak kar\u015f\u0131s\u0131nda perakende sekt\u00f6r\u00fcndeki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcremeyen kibrit, t\u00fcm ekonomik ya\u015fam\u0131 boyunca, hem devlet taraf\u0131ndan, hem de \u00f6zel sekt\u00f6r taraf\u0131ndan g\u00fcncel politikalar\u0131n belirledi\u011fi ve pazar\u0131n durumuna g\u00f6re de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6steren stratejilere sahip olmu\u015f bir \u00fcr\u00fcn olarak hayat\u0131m\u0131zda uzun bir s\u00fcre yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca kibrit kutular\u0131n\u0131n \u00fczerinde bulunan desen veya grafikler, toplumun t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirmesi ve belirlemesi ba\u011flam\u0131nda da en ucuz mesaj iletme y\u00f6ntemi olarak her zaman \u00f6nemli olmu\u015ftur.\u00a0Ancak kibrit, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn de\u011fi\u015fen teknolojik ve ekonomik ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekte zorlanan bir ticari metaya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u00a0G\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki ucuz \u00e7akmak \u00fcretimi ve elektrikli ocaklar nedeniyle kullan\u0131m\u0131 giderek azalan kibritin, gelecek y\u0131llarda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l devam ettirece\u011fi belirsizdir.\u00a0G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00e7ok yayg\u0131n kullan\u0131m alan\u0131 bulamasa da, kibrit farkl\u0131 tasar\u0131m ve \u00f6l\u00e7\u00fclerde, \u00f6zellikle oteller, yeme, i\u00e7me ve e\u011flence sekt\u00f6rlerinde reklam ama\u00e7l\u0131 promosyon olarak tercih edilmektedir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

Koleksiyonda 140 \u00fclkeden 25 bin kibrit kutusu yer al\u0131yor<\/strong><\/p>\n

Koleksiyonun hik\u00e2yesini anlatan Do\u00e7. Dr. Sa\u011flamtimur, \u201cAsl\u0131nda 5-6 ya\u015f\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m \u015fey koleksiyondan ziyade bir oyundu. \u00c7ocuk akl\u0131mla 100 kibrit kutusunu al\u0131p eve getirdi\u011fimde yapmak istedi\u011fim \u015fey ileride kibrit piyasadan kalkacak ve yaln\u0131zca bende kibrit olacak gibi bir d\u00fc\u015f\u00fcnceydi. Di\u011fer bir unsur da biriktirece\u011fim nesnelerin ucuz olmas\u0131yd\u0131. Yurt d\u0131\u015f\u0131ndan gelen ilk kibritlerim mahalleden hacca gidenlere verdi\u011fim sipari\u015flerdi. Gelirken hurma de\u011fil, kibrit getirmelerini istiyordum. \u00d6nce tuhaf bulunan bu iste\u011fim zamanla anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131land\u0131. Ad\u0131yaman\u2019\u0131n d\u0131\u015f\u0131na giden herkes d\u00f6nerken gitti\u011fi yerden bana kibrit kutusu getirmeye ba\u015flad\u0131\u201d dedi.<\/p>\n

Hen\u00fcz 5 ya\u015f\u0131ndayken kibrit kutusu biriktirmeye ba\u015flayan Do\u00e7. Dr. Haluk Sa\u011flamtimur\u2019un koleksiyonunda 12 bini yerli olmak \u00fczere\u00a0130-140 \u00fclkeden toplad\u0131\u011f\u0131 25 binden fazla kutu yer al\u0131yor.<\/p>\n