{"id":16087,"date":"2023-08-10T04:08:00","date_gmt":"2023-08-10T04:08:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.euegeajans.com\/?p=16087"},"modified":"2023-08-10T07:09:05","modified_gmt":"2023-08-10T07:09:05","slug":"prof-dr-ilgen-ertam-sagduyu-dnayi-etkileyen-ultraviyole-isinlari-bircok-hastaliga-sebep-olabilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/2023\/08\/10\/prof-dr-ilgen-ertam-sagduyu-dnayi-etkileyen-ultraviyole-isinlari-bircok-hastaliga-sebep-olabilir\/","title":{"rendered":"Prof. Dr. \u0130lgen Ertam Sa\u011fduyu, \u201cDNA\u2019y\u0131 etkileyen ultraviyole \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 bir\u00e7ok hastal\u0131\u011fa sebep olabilir\u201d"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Egeli bilim insan\u0131 Prof. Dr. \u0130lgen Ertam Sa\u011fduyu, g\u00fcne\u015flenmenin faydalar\u0131n\u0131 ve zararlar\u0131n\u0131 anlatt\u0131<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\" align=\"center\"><b>Prof. Dr. \u0130lgen Ertam Sa\u011fduyu, \u201cDNA\u2019y\u0131 etkileyen ultraviyole \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 bir\u00e7ok hastal\u0131\u011fa sebep olabilir\u201d<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yaz mevsiminin en s\u0131cak d\u00f6neminin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bu g\u00fcnlerde, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 ve akut etkileri, \u0131\u015f\u0131nlardan korunma y\u00f6ntemleri ile ilgili bilgi veren Ege \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Dahili T\u0131p Bilimleri B\u00f6l\u00fcm\u00fc Deri ve Z\u00fchrevi Hastal\u0131klar Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. \u0130lgen Ertam Sa\u011fduyu, \u201cG\u00fcne\u015ften korunma fiziksel ve kimyasal y\u00f6ntemlerle sa\u011flanabilir. Fiziksel korunma; g\u00fcne\u015f g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, geni\u015f \u015fapkalar, kal\u0131n kuma\u015fl\u0131 ve uzun kollu k\u0131yafetler, \u015femsiye gibi ara\u00e7larla sa\u011flanabilir. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n deriye daha dik ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 11.00-15.00 saatleri aras\u0131nda g\u00fcne\u015ften ka\u00e7\u0131nmak \u00f6nemlidir\u201d dedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Prof. Dr. \u0130lgen Ertam Sa\u011fduyu, \u201cG\u00fcne\u015f, farkl\u0131 dalga boylar\u0131na sahip \u0131\u015f\u0131nlar yayar. Bu \u0131\u015f\u0131nlar, dalga boylar\u0131 ve enerjilerine g\u00f6re s\u0131ralan\u0131r. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 atmosfer taraf\u0131ndan absorbe edilir. \u00a0Yery\u00fcz\u00fcne ula\u015fan ultraviyole \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n y\u00fczde 95\u2019ini UVA, y\u00fczde 5\u2019lik k\u0131sm\u0131n\u0131 ise UVB olu\u015fturmaktad\u0131r. Dalga boyu uzad\u0131k\u00e7a, derinin alt tabakalar\u0131na ula\u015fan enerji miktar\u0131 artar, ancak k\u0131zar\u0131kl\u0131k yap\u0131c\u0131 etki azal\u0131r. UVA 320-400 nanometre (nm) aras\u0131 olup derin dermis tabakas\u0131na kadar ula\u015f\u0131r. UVB\u2019nin aksine camlardan da ge\u00e7ebilen, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131na ba\u011fl\u0131 deri ya\u015flanmas\u0131, fototoksik ve fotoallerjik reaksiyonlardan sorumlu olan dalga boyudur. Serbest radikal olu\u015fumu ile DNA\u2019ya etki ederek kanserojen etki g\u00f6sterebilir. UVB, 290-320 nm dalga boyuna sahip olup bronzla\u015fma, g\u00fcne\u015f yan\u0131klar\u0131 ve deri kanserlerinden en s\u0131k sorumlu olan dalga boyudur. Yaln\u0131zca y\u00fczde 15\u2019lik k\u0131sm\u0131 derinin dermis tabakas\u0131na ula\u015f\u0131r. Ultraviyole C (UVC) 200-290 nm dalga boyuna sahip olup, en k\u0131sa dalga boyuna sahiptir. Atmosfer taraf\u0131ndan emilmektedir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sun Protection Factor (SPF) ile Protection Factor of UVA (PFA) hakk\u0131nda da bilgiler veren Prof. Dr. \u0130lgen Ertam Sa\u011fduyu, \u201cSPF, g\u00fcne\u015f kreminizin UVB \u0131\u015f\u0131nlar\u0131ndan ne kadar korudu\u011funu g\u00f6sterir. Ki\u015fide g\u00fcne\u015fe maruziyet sonras\u0131 k\u0131zar\u0131kl\u0131k olu\u015fma s\u00fcresinin ka\u00e7 kat uzad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eder. \u00a0\u00d6rne\u011fin, g\u00fcne\u015f koruyucu kullanmadan g\u00fcne\u015fe maruz kald\u0131\u011f\u0131nda 10 dakika i\u00e7inde k\u0131zar\u0131kl\u0131k olu\u015fan ki\u015fide SPF 15 de\u011ferinde \u00fcr\u00fcn kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu s\u00fcre 150 dakikaya uzamaktad\u0131r. SPF 2-12 olan \u00fcr\u00fcnler minimal, SPF 12-30 olan \u00fcr\u00fcnler orta derecede, SPF30\u2019un \u00fcst\u00fcndeki \u00fcr\u00fcnler y\u00fcksek koruma sa\u011flar. SPF 15, UVB\u2019yi y\u00fczde 93 oran\u0131nda bloke ederken, SPF 30 y\u00fczde 97, SPF 50 y\u00fczde 98 oran\u0131nda bloke eder. SPF se\u00e7imi ki\u015finin deri tipi ve mevsime g\u00f6re yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Protection Factor of UVA (PFA), G\u00fcne\u015f kreminin UVA\u2019ya kar\u015f\u0131 koruyuculu\u011funu g\u00f6sterir\u201d dedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u201cUltraviyole \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n DNA \u00fczerine zararl\u0131 etkileri mevcuttur\u201d<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n olumlu ve olumsuz etkilerinden bahseden Prof. Dr. \u0130lgen Ertam Sa\u011fduyu, \u201cG\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131, D vitamini sentezi i\u00e7in \u00f6nemli olmakla birlikte sadece y\u00fcz ve el s\u0131rtlar\u0131n\u0131n g\u00fcne\u015fe g\u00fcnde 10-20 dakikal\u0131k maruziyeti yeterli vitamin D \u00fcretimini sa\u011flar. Fotoya\u015flanma, derin k\u0131r\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar, telenjiektaziler siyah nokta ve sivilce benzeri lezyonlarda artma ile kendini g\u00f6sterebilir. G\u00fcne\u015f maruziyeti sonras\u0131 g\u00f6zlerde hasar ve \u00f6zellikle koyu tenli ki\u015filerde, y\u00fcz b\u00f6lgesinde melazma denilen koyu renkli lekeler de ortaya \u00e7\u0131kabilir.\u00a0 Ultraviyole \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n DNA \u00fczerine zararl\u0131 etkileri mevcuttur. DNA hasar\u0131 ile \u00e7e\u015fitli mutasyonlar geli\u015febilir. UV maruziyeti sonras\u0131; kansere d\u00f6n\u00fc\u015febilen aktinik keratoz; yass\u0131 h\u00fccreli kanser, bazal h\u00fccreli kanser ve melanom gibi deri kanseri t\u00fcrlerinde art\u0131\u015f olabilir. \u00d6zellikle \u00e7ocukluk ve ergenlik d\u00f6nemindeki g\u00fcne\u015f yan\u0131klar\u0131, ileride olu\u015fabilecek deri kanserleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk ta\u015f\u0131r. G\u00fcne\u015f ili\u015fkili baz\u0131 dermatolojik hastal\u0131klar da bulunmaktad\u0131r. G\u00fcne\u015f g\u00f6ren yerlerde su toplamayla birlikte k\u0131zar\u0131kl\u0131k, egzama, ka\u015f\u0131nt\u0131l\u0131, deriden kabar\u0131k kurde\u015fen lezyonlar\u0131 veya telenjiektaziler izlenebilir. \u00d6zellikle ense b\u00f6lgesinde deride uzun s\u00fcreli ka\u015f\u0131nt\u0131 sonras\u0131 belirgin kal\u0131nla\u015fma ve deri \u00e7izgilerinde art\u0131\u015f meydana gelebilir. G\u00fcl hastal\u0131\u011f\u0131 ve baz\u0131 romatolojik hastal\u0131klarda g\u00fcne\u015f maruziyeti sonras\u0131 hastal\u0131kta \u015fiddetlenme meydana gelebilir. Do\u011fum kontrol haplar\u0131, izotretinoin, baz\u0131 tansiyon ila\u00e7lar\u0131, psikiyatrik ila\u00e7lar, baz\u0131 antibiyotikler ve kemoterap\u00f6tik ajanlar gibi ila\u00e7lar\u0131n al\u0131nmas\u0131ndan sonra g\u00fcne\u015f g\u00f6ren alanlarda g\u00fcne\u015fe duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131na ba\u011fl\u0131 belirgin k\u0131zar\u0131kl\u0131k, hassasiyet meydana gelebilir\u201d dedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u201cUVA ve\u00a0 UVB korumas\u0131 olan suya dayan\u0131kl\u0131 kremler kullan\u0131lmal\u0131\u201d<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Prof. Dr. \u0130lgen Ertam Sa\u011fduyu, \u201c\u00d6zellikle g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n daha dik geldi\u011fi saatlerde g\u00fcne\u015f koruyucu s\u00fcrmeden denize girilmesi veya uzun s\u00fcreli y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015fler sonras\u0131nda a\u00e7\u0131kta kalan alanlarda k\u0131zar\u0131kl\u0131k, su toplama, yanma, batma \u015feklinde kendini g\u00f6steren g\u00fcne\u015f yan\u0131\u011f\u0131 meydana gelebilir. Tedavide \u0131slak pansuman, k\u0131sa s\u00fcreli topikal kortikosteroidler, deri yenilenmesini h\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131 topikal ila\u00e7lar kullan\u0131labilir. Bol su i\u00e7ilmeli, bol k\u0131yafetler giyilmeli ve g\u00fcne\u015ften korunulmal\u0131d\u0131r. \u015eikayetler ge\u00e7medi\u011fi takdirde doktora ba\u015fvurulmal\u0131d\u0131r. G\u00fcne\u015ften korunma fiziksel ve kimyasal y\u00f6ntemlerle sa\u011flanabilir. Fiziksel korunma; g\u00fcne\u015f g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fc, geni\u015f \u015fapkalar, kal\u0131n kuma\u015fl\u0131 ve uzun kollu k\u0131yafetler, \u015femsiye gibi ara\u00e7larla sa\u011flanabilir. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n deriye daha dik ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 11.00-15.00 saatleri aras\u0131nda g\u00fcne\u015ften ka\u00e7\u0131nmak \u00f6nemlidir.\u00a0 G\u00fcne\u015f koruyucular i\u00e7erdikleri etken maddelere g\u00f6re fiziksel ve\/veya kimyasal korunma sa\u011flar. Fiziksel etkili koruyucular, bariyer olu\u015fturarak \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 deriden yans\u0131tarak etki eder. Tahri\u015f edici ve alerjik olmamalar\u0131 nedeniyle daha g\u00fcvenilirdirler. Kimyasal etkili koruyucular ise UVA ya da UVB\u2019yi absorbe ederek deriye ge\u00e7i\u015fi azalt\u0131rlar.\u00a0 Etkili bir g\u00fcne\u015ften korunma i\u00e7in; hem UVA hem UVB korumas\u0131 olan, m\u00fcmk\u00fcnse suya dayan\u0131kl\u0131, en az SPF 15 g\u00fcne\u015f koruyucular tercih edilmeli, g\u00fcne\u015fe \u00e7\u0131kmadan en az yar\u0131m saat \u00f6nce g\u00fcne\u015f g\u00f6ren b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgelere yeterli ve e\u015fit miktarda g\u00fcne\u015f kremi s\u00fcr\u00fclmeli, bulutlu havalarda da g\u00fcne\u015f koruyucu kullan\u0131lmal\u0131, 2-4 saatte bir ve y\u00fczme veya a\u015f\u0131r\u0131 terleme sonras\u0131 g\u00fcne\u015f koruyucu yenilenmelidir\u201d dedi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Egeli bilim insan\u0131 Prof. Dr. \u0130lgen Ertam Sa\u011fduyu, g\u00fcne\u015flenmenin faydalar\u0131n\u0131 ve zararlar\u0131n\u0131 anlatt\u0131 Prof. Dr&#8230;.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":16088,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[69,1,70,68],"tags":[],"class_list":["post-16087","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim","category-gncl","category-kampus","category-saglik"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/iLGEN-ERTAM-SAGDUYU-scaled.jpg",2560,1707,false],"thumbnail":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/iLGEN-ERTAM-SAGDUYU-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/iLGEN-ERTAM-SAGDUYU-300x200.jpg",300,200,true],"medium_large":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/iLGEN-ERTAM-SAGDUYU-768x512.jpg",640,427,true],"large":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/iLGEN-ERTAM-SAGDUYU-1024x683.jpg",640,427,true],"1536x1536":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/iLGEN-ERTAM-SAGDUYU-1536x1024.jpg",1536,1024,true],"2048x2048":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/iLGEN-ERTAM-SAGDUYU-2048x1365.jpg",2048,1365,true],"newsphere-slider-full":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/iLGEN-ERTAM-SAGDUYU-1280x720.jpg",1280,720,true],"newsphere-featured":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/iLGEN-ERTAM-SAGDUYU-1024x683.jpg",1024,683,true],"newsphere-medium":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/iLGEN-ERTAM-SAGDUYU-720x380.jpg",720,380,true]},"author_info":{"display_name":"Editor","author_link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/author\/editor\/"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/category\/bilim\/\" rel=\"category tag\">Bilim<\/a> <a href=\"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/category\/gncl\/\" rel=\"category tag\">G\u00fcncel<\/a> <a href=\"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/category\/kampus\/\" rel=\"category tag\">Kamp\u00fcs<\/a> <a href=\"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/category\/saglik\/\" rel=\"category tag\">Sa\u011fl\u0131k<\/a>","tag_info":"Sa\u011fl\u0131k","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16087","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16087"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16087\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16089,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16087\/revisions\/16089"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16088"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16087"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16087"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16087"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}