{"id":15402,"date":"2023-06-20T04:05:00","date_gmt":"2023-06-20T04:05:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.euegeajans.com\/?p=15402"},"modified":"2023-06-20T07:06:49","modified_gmt":"2023-06-20T07:06:49","slug":"egede-stalin-donemi-katliamlarinda-kazak-aydinlarinin-durumu-konusuldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/2023\/06\/20\/egede-stalin-donemi-katliamlarinda-kazak-aydinlarinin-durumu-konusuldu\/","title":{"rendered":"Ege\u2019de \u201cStalin D\u00f6nemi Katliamlar\u0131nda Kazak Ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n Durumu\u201d konu\u015fuldu"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\" align=\"center\">Elanur Birinci, Ay\u015fenur Yaman, \u00d6mer Y\u0131lmaz<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ege \u00dcniversitesi (E\u00dc) T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc (TDAE) taraf\u0131ndan Kariyer S\u00f6yle\u015fileri kapsam\u0131nda \u201cStalin D\u00f6nemi Katliamlar\u0131nda Kazak Ayd\u0131nlar\u0131n\u0131n Durumu\u201d konulu s\u00f6yle\u015fi d\u00fczenlendi.\u00a0\u00a0\u00c7evrimi\u00e7i olarak d\u00fczenlenen etkinli\u011fin moderat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc TDAE T\u00fcrk Dili ve Leh\u00e7eleri Anabilim Dal\u0131 \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Dr. \u0130brahim \u015eahin \u00fcstlendi. Etkinli\u011fe, Kazakistan At\u0131rav \u00dcniversitesi Kazak Dilbilimi B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Dr. Karl\u0131ga\u015f A\u015firhanova konu\u015fmac\u0131 olarak kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sunumunda, Kazak toplumunda \u00f6nemli yer edinmi\u015f ayd\u0131nlardan bahseden A\u015firhanova, Stalin d\u00f6nemindeki s\u00fcrg\u00fcnlerin ve asimilasyon s\u00fcrecinin Kazak halk\u0131 \u00fczerindeki etkilerini vurgulayarak, d\u00f6nemim toplumsal \u00f6zelliklerini anlatt\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sunumunda Stalin d\u00f6nemindeki cezaland\u0131rma sistemi, cezaland\u0131rma sisteminin toplum \u00fczerindeki etkisinden bahseden Dr. A\u015firhanova, \u201cStalin liderli\u011findeki SSCB h\u00fck\u00fcmeti, halk\u0131 vatana ihanet su\u00e7uyla kategorilere ay\u0131rarak, cezaland\u0131r\u0131yor ard\u0131ndan \u2018Gulag\u2019 ad\u0131 verilen kamplara s\u00fcrg\u00fcne g\u00f6nderiyordu. Su\u00e7lular iki kategoriye ayr\u0131l\u0131yordu; ilk kategoride yer alan az\u0131l\u0131 su\u00e7lular vatan haini ilan edilip, soru\u015fturmadan sonra kur\u015funa dizilerek, cezaland\u0131r\u0131l\u0131yordu. \u0130kinci kategoride ise az etkin d\u00fc\u015fmanca unsurlar bar\u0131nd\u0131ran gruplar yer al\u0131yordu. Bu gruplara 8-10 y\u0131l s\u00fcreyle s\u00fcrg\u00fcn cezas\u0131 veriliyor, aralar\u0131nda tehlikeli olanlar sonras\u0131nda hapse mahk\u00fbm ediliyordu. Mahk\u00fbmlara d\u00fczmece itirafnameler imzalat\u0131larak, s\u00fcrg\u00fcn ve idama mahk\u00fbm edildikleri g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu\u201d dedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u201cAyd\u0131nlar\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f toplum, bozulmu\u015f bir toplumdur\u201d<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Stalin d\u00f6neminde halk\u0131n ve ayd\u0131nlar\u0131n s\u00fcrg\u00fcn kamplar\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zorlu \u015fartlardan bahseden Dr. A\u015firhanova, \u201cO d\u00f6nemde Kazak halk\u0131 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zul\u00fcmden dolay\u0131 korkulu, \u015f\u00fcpheci, anti sosyal ve rutin hale geldi. Bu nedenle Kazak halk\u0131 yarat\u0131c\u0131l\u0131ktan uzak, inisiyatif alma becerisinden yoksun, hiyerar\u015fiye ba\u011fl\u0131 olmay\u0131 g\u00fcvenli g\u00f6ren, hayatta kalma iste\u011fiyle \u00f6tekine kar\u015f\u0131 duyars\u0131z bir kimli\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fc. Stalin d\u00f6neminde katliama u\u011frayan ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z Kazaklar i\u00e7in \u00f6nemli i\u015fler yapan, halk i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan ve adlar\u0131 unutulmayacak \u015fekilde haf\u0131zalara kaz\u0131nan b\u00fcy\u00fck \u015fahsiyetlerimizdi. Ayd\u0131nlar, toplumlar i\u00e7in \u00f6nemli \u015fahsiyetlerdir. Ayd\u0131nlar\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f toplum bozulmu\u015f bir toplumdur\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-15404 alignright\" src=\"http:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Stalin-Donemi-Katliamlarinda-Kazak-Aydinlarinin-Durumu-Soylesisi-2-300x163.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"163\" srcset=\"https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Stalin-Donemi-Katliamlarinda-Kazak-Aydinlarinin-Durumu-Soylesisi-2-300x163.jpg 300w, https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Stalin-Donemi-Katliamlarinda-Kazak-Aydinlarinin-Durumu-Soylesisi-2-1024x555.jpg 1024w, https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Stalin-Donemi-Katliamlarinda-Kazak-Aydinlarinin-Durumu-Soylesisi-2-768x416.jpg 768w, https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Stalin-Donemi-Katliamlarinda-Kazak-Aydinlarinin-Durumu-Soylesisi-2-1536x832.jpg 1536w, https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Stalin-Donemi-Katliamlarinda-Kazak-Aydinlarinin-Durumu-Soylesisi-2.jpg 1920w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>Kazak tarihinin \u00f6nc\u00fc isimlerinden olan ve bir\u00e7ok alanda topluma katk\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f Halel Dosmuhamedov ve di\u011fer Kazak ayd\u0131nlar\u0131n hayatlar\u0131ndan \u00f6rnekler veren Dr. A\u015firhanova, \u201cKazak milli hareketinin en \u00f6nemli ayd\u0131nlar\u0131ndan etnograf, yazar, do\u011fa bilimci, e\u011fitimci, t\u0131p doktoru ve halk bilimci kimli\u011fi ile \u00f6ne \u00e7\u0131kan Halel Dosmuhamedov, t\u0131pk\u0131 di\u011fer kahramanlar A. B\u00f6keyhan, Y. Akbayev, A. Ermekov, S. Asfendiyarov, A. Baytursunov, M. Cumabayuli, M. T\u0131n\u0131\u015fbayev, M. Dulatuli gibi Ruslar taraf\u0131ndan \u2018Milliyet\u00e7i\u2019 olmakla su\u00e7lanarak, \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Yedi y\u0131ll\u0131k s\u00fcrg\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan Dosmuhamedov, 1938&#8217;de tutukland\u0131 ve \u00f6l\u00fcm cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131ld\u0131. Ancak, Nisan 1939&#8217;da ceza evinde verem hastal\u0131\u011f\u0131 nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Kazak yaz\u0131 dili tarihinde Latin alfabesini ilk kez kullanan Dosmuhamedov, Kazak s\u00f6zl\u00fc edebiyat n\u00fcshalar\u0131n\u0131 bir araya getirip, manevi hazinemizi zenginle\u015ftiren, Kazak halk\u0131n\u0131n tarihinin yaz\u0131m\u0131nda \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flayan bir ayd\u0131nd\u0131\u201d dedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dr. A\u015firkakova s\u00f6yle\u015fide ayr\u0131ca, Stalin d\u00f6neminde Kazak \u00e7ocuklar\u0131n Rus hegemonyas\u0131 alt\u0131nda nas\u0131l e\u011fitim ald\u0131klar\u0131, kendileri nas\u0131l geli\u015ftirdikleri ve Kazak ayd\u0131nlar\u0131na kar\u015f\u0131 uygulanan politikan\u0131n yeni nesli nas\u0131l etkiledi\u011fi hakk\u0131nda bilgiler verdi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u201cDilini kaybeden bir millet, \u00a0milli k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc de kaybeder\u201d<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">SSCB h\u00fck\u00fcmetinin, Kazak toplumu \u00fczerinde \u00f6zellikle dilin hedef al\u0131narak asimilasyon politikas\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Prof. Dr. \u0130brahim \u015eahin, \u201cBir milletin ba\u015f\u0131na gelebilecek en k\u00f6t\u00fc olay, ba\u015f\u0131na ne geldi\u011fini bilmemesidir. Ayd\u0131n\u0131n\u0131 kaybeden bir millet, kimli\u011fini, milli k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc de kaybeder. Sovyetler birli\u011fi sonras\u0131, bu birlikten ayr\u0131lan karde\u015flerimizin neler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayabilmemiz i\u00e7in onlar\u0131n ayd\u0131nlar\u0131na yap\u0131lan korkun\u00e7 katliamlar\u0131, zul\u00fcmleri iyi bilmemiz gerekir. \u015e\u00fcphesiz ki t\u00fcm bunlar, onlar\u0131 kendi tarihlerinden, k\u00fclt\u00fcrlerinden, kimliklerinden uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmak i\u00e7in, k\u0131sacas\u0131 tarih\u00ee T\u00fcrkistan\u2019\u0131 ve T\u00fcrk halklar\u0131n\u0131 b\u00f6lmek ve asimile etmek i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunu iyi anlamak ve gelecek nesillere iyi aktarmak hepimizin g\u00f6revidir.\u201d dedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Etkinli\u011fin sonunda Dr. A\u015firhanova, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n sorular\u0131n\u0131 cevaplad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Elanur Birinci, Ay\u015fenur Yaman, \u00d6mer Y\u0131lmaz Ege \u00dcniversitesi (E\u00dc) T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc (TDAE) taraf\u0131ndan&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15403,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[99,1],"tags":[],"class_list":["post-15402","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-egitim","category-gncl"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Stalin-Donemi-Katliamlarinda-Kazak-Aydinlarinin-Durumu-Soylesisi-1.jpg",1914,955,false],"thumbnail":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Stalin-Donemi-Katliamlarinda-Kazak-Aydinlarinin-Durumu-Soylesisi-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Stalin-Donemi-Katliamlarinda-Kazak-Aydinlarinin-Durumu-Soylesisi-1-300x150.jpg",300,150,true],"medium_large":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Stalin-Donemi-Katliamlarinda-Kazak-Aydinlarinin-Durumu-Soylesisi-1-768x383.jpg",640,319,true],"large":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Stalin-Donemi-Katliamlarinda-Kazak-Aydinlarinin-Durumu-Soylesisi-1-1024x511.jpg",640,319,true],"1536x1536":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Stalin-Donemi-Katliamlarinda-Kazak-Aydinlarinin-Durumu-Soylesisi-1-1536x766.jpg",1536,766,true],"2048x2048":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Stalin-Donemi-Katliamlarinda-Kazak-Aydinlarinin-Durumu-Soylesisi-1.jpg",1914,955,false],"newsphere-slider-full":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Stalin-Donemi-Katliamlarinda-Kazak-Aydinlarinin-Durumu-Soylesisi-1-1280x720.jpg",1280,720,true],"newsphere-featured":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Stalin-Donemi-Katliamlarinda-Kazak-Aydinlarinin-Durumu-Soylesisi-1-1024x511.jpg",1024,511,true],"newsphere-medium":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Stalin-Donemi-Katliamlarinda-Kazak-Aydinlarinin-Durumu-Soylesisi-1-720x380.jpg",720,380,true]},"author_info":{"display_name":"Editor","author_link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/author\/editor\/"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/category\/egitim\/\" rel=\"category tag\">E\u011fitim<\/a> <a href=\"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/category\/gncl\/\" rel=\"category tag\">G\u00fcncel<\/a>","tag_info":"G\u00fcncel","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15402","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15402"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15402\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15405,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15402\/revisions\/15405"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15403"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15402"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15402"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15402"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}