{"id":13878,"date":"2023-02-24T08:12:57","date_gmt":"2023-02-24T08:12:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.euegeajans.com\/?p=13878"},"modified":"2023-02-24T08:12:57","modified_gmt":"2023-02-24T08:12:57","slug":"prof-dr-keskin-depremi-yasayanlarin-duygularini-paylasmalarinin-iyilestirici-etkisi-vardir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/2023\/02\/24\/prof-dr-keskin-depremi-yasayanlarin-duygularini-paylasmalarinin-iyilestirici-etkisi-vardir\/","title":{"rendered":"Prof. Dr. Keskin, \u201cDepremi ya\u015fayanlar\u0131n duygular\u0131n\u0131 payla\u015fmalar\u0131n\u0131n iyile\u015ftirici etkisi vard\u0131r\u201d<\/strong>"},"content":{"rendered":"

Egeli bilim insan\u0131 Prof. Dr. Keskin, depremin bireylerde olu\u015fturdu\u011fu travmay\u0131 ve bunu gidermeye d\u00f6n\u00fck ad\u0131mlar\u0131 anlatt\u0131<\/p>\n

Prof. Dr. Keskin, \u201cDepremi ya\u015fayanlar\u0131n duygular\u0131n\u0131 payla\u015fmalar\u0131n\u0131n iyile\u015ftirici etkisi vard\u0131r\u201d<\/b><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019yi yasa bo\u011fan\u00a0<\/b>Kahramanmara\u015f merkezli depremler, 11 ilde olu\u015fturdu\u011fu yap\u0131sal y\u0131k\u0131m\u0131n yan\u0131 s\u0131ra pek \u00e7ok bireyin ya\u015fam\u0131n\u0131 olumsuz etkileyerek, travma ya\u015famas\u0131na neden oldu. Deprem an\u0131nda her bireyin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 deneyimin benzersiz oldu\u011funu belirten Ege \u00dcniversitesi (E\u00dc) Atat\u00fcrk Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri Meslek Y\u00fcksekokulu \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Dr. G\u00fclseren Keskin, ki\u015finin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 deneyimi anlamaya \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n, kriz \u00f6ncesi sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011fu d\u00f6neme geri d\u00f6nmesi i\u00e7in te\u015fvik etmenin ve ki\u015finin g\u00fc\u00e7l\u00fc yanlar\u0131n\u0131n fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 konusunda beraber \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ruhsal yap\u0131y\u0131 destekledi\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n

Afetlerin, toplumlar\u0131n altyap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi\u011fine dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Keskin, \u201cAfetler, etkilenenler a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem fiziksel hem de psikolojik ac\u0131lara neden olur, birey ve toplum d\u00fczeyinde zararl\u0131 sonu\u00e7lar do\u011furabilir. Afetler \u00f6zellikle, geni\u015f co\u011frafi alanlar\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla bir\u00e7ok ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 etkilemesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkat \u00e7ekicidirler. Bir afetten sonra, etkilenen n\u00fcfusun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 normal psikolojik tepkilere sahipken, di\u011fer bir k\u0131sm\u0131nda hafif ve orta dereceli depresyon, anksiyete veya travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr\u201d dedi.<\/p>\n

Travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011funun (TSSB) afet sonras\u0131 g\u00f6r\u00fclen en yayg\u0131n psikolojik bozukluklardan biri oldu\u011funu belirten Prof. Dr. Keskin, \u201cTSSB semptomlar\u0131, travmatik bir olaya maruz kald\u0131ktan sonra bir stres tepkisinden kurtulamama, klinik olarak \u00f6nemli s\u0131k\u0131nt\u0131ya veya \u00f6nemli i\u015flevsellik alanlar\u0131nda bozulmaya neden olma ile karakterizedir. Travmaya verilen psikolojik tepkilerde \u00f6nemli bireysel farkl\u0131l\u0131klar vard\u0131r. Ge\u00e7mi\u015f afet ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, afet sonras\u0131 erken d\u00f6nemdeki psikolojik s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n afetlerden sonraki ilk birka\u00e7 ayda d\u00fczeldi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Ancak hayatta kalanlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 uzun vadede kal\u0131c\u0131 ruhsal sorunlar ya\u015famaktad\u0131r\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

\u201cBelki hi\u00e7bir \u015fey eskisi gibi olmayacak ama hayat devam edecek\u201d<\/b><\/p>\n

Prof. Dr. Keskin, \u201c\u00dclkemizde 6 \u015eubat\u2019ta meydana gelen deprem bir\u00e7ok insan\u0131m\u0131z\u0131 etkilemi\u015f, pek \u00e7ok kay\u0131p ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Deprem sonras\u0131nda kay\u0131plar, aile \u00fcyesinin, arkada\u015f\u0131n veya evcil hayvan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc veya bir evin, i\u015fin, duygusal e\u015fyalar\u0131n, ya\u015fam tarz\u0131n\u0131n kayb\u0131 gibi \u00e7ok farkl\u0131 \u015fekillerde ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Kay\u0131plar sonras\u0131nda tepkiler, kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131, korku, umutsuzluk, uykusuzluk, fiziksel ac\u0131, kayg\u0131, keder, \u015fok, g\u00fcvensizlik, su\u00e7luluk ve \u00f6zg\u00fcven kayb\u0131 \u015feklinde g\u00f6zlenir. En s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan duygu ise kederdir. Kedere e\u015flik eden ise yas. Yas\u0131 tutmak umutsuzca \u00fczg\u00fcn olmak de\u011fildir. Yas tutmak kay\u0131pla y\u00fczle\u015fmektir. Pek \u00e7ok \u015feyimizi kaybetmi\u015f olabiliriz. Evet, hi\u00e7bir \u015fey eskisi gibi olmayacak belki de ama hayat devam edecek. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z keder, travmayla m\u00fccadele etmemizi sa\u011flayacak. Keder ger\u00e7ekle y\u00fczle\u015fmemize neden olacak. Travma, kedere kar\u015f\u0131 g\u00f6sterilen tepki, bir \u015fekilde ya\u015fananlar\u0131n etkisine tak\u0131l\u0131p kalma durumudur. E\u011fer bu duruma kay\u0131ts\u0131z kalmay\u0131p, aktif olarak yan\u0131t verirseniz travma olmayacakt\u0131r. Ancak bu depremle birlikte ya\u015fananlar i\u00e7imizdeki daha \u00f6nceden tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7aresizlik ve yaln\u0131zl\u0131k duygular\u0131n\u0131 uyand\u0131r\u0131rsa, o zaman travmay\u0131 peki\u015ftirebilir. O zaman yap\u0131lmas\u0131 ve fark edilmesi gereken ilk \u015fey, bireyin kendisi taraf\u0131ndan bu duygular\u0131n fark edilmesidir\u201d dedi.<\/p>\n

\u201cKendilerini yeniden g\u00fcvende hissetmeleri \u00e7ok \u00f6nemli\u201d\u00a0<\/b><\/p>\n

Depremde kay\u0131p ya\u015fam\u0131\u015f bir birey ile kurulacak terapotik yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00f6nemine dikkat \u00e7eken Prof. Dr. Keskin, \u201cKay\u0131pla birlikte tetiklenen kederi hedefsiz bir ok olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Orada da\u011f\u0131lmas\u0131 gereken bir enerji var, ama bu enerjinin nereye gitti\u011fi belli de\u011fil. Bu yo\u011fun enerji \u00e7ok s\u0131kl\u0131kla ya\u015fanmam\u0131\u015fl\u0131klar, pi\u015fmanl\u0131klar, k\u00fcsk\u00fcnl\u00fckler, dillendirilmemi\u015f takdirlerle ili\u015fkili \u00e7o\u011fu zaman. Bireylerin deprem sonras\u0131nda ya\u015fanan kay\u0131plara ili\u015fkin dile getiremedikleri alg\u0131lar\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcncelerini ve duygular\u0131n\u0131 a\u00e7malar\u0131n\u0131n iyile\u015ftirici etkisi vard\u0131r; aksi halde travman\u0131n etkisinden ka\u00e7malar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Tam da bu d\u00f6nemde depreme maruz kalm\u0131\u015f bireylere m\u00fcdahaleci olmayan, \u015fefkatli bir \u015fekilde insani bir ba\u011flant\u0131 kurmak iyile\u015ftiricidir. Bireyleri rahatlatmak ve sakin kalmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak gerekir. G\u00fcvenlik hissi ile ilgili yaralanm\u0131\u015f olan bu birey i\u00e7in en \u00f6nemli \u015fey, yeniden g\u00fcvende oldu\u011funu hissettirebilmektir. \u0130nsanlar\u0131 sakinle\u015ftirmek, endi\u015felerini de\u011ferlendirmek, g\u00fcvenlik hislerini yeniden kazanmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Travmatik olaylar\u0131n neden oldu\u011fu ilk stresi azaltmak i\u00e7in anl\u0131k ve uzun vadeli psikososyal destek \u00f6nemlidir. Bazen sadece dinlemek, onlar\u0131 konu\u015fmaya zorlamadan sadece dinlemek bile terap\u00f6tik olabilir. Ne hissetmeleri veya yapmalar\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemekten ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yas tutman\u0131n do\u011fru bir yolu yoktur. Yas tutan ki\u015fi \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6r\u00fcnebilir ya da hi\u00e7 duygu belirtisi g\u00f6stermeyebilir. Bu nedenle yarg\u0131da bulunmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. Onlara duygular\u0131n\u0131 i\u015flemeleri i\u00e7in zaman tan\u0131mak gerekir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

\u201cNormal ya\u015fama d\u00f6n\u00fc\u015f i\u00e7in acele edilmemelidir\u201d<\/b><\/p>\n

Afet sonras\u0131 psikososyal deste\u011fin, etkilenenlere ve onlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na y\u00f6nelik belirli bir tutumu yans\u0131tmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulayan Prof. Dr. Keskin, \u201cHer bireyin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 deneyim benzersizdir. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 deneyimi anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak, kriz \u00f6ncesi sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011fu d\u00f6neme geri d\u00f6nmesi i\u00e7in te\u015fvik etmek, g\u00fc\u00e7l\u00fc yanlar\u0131n\u0131n fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 konusunda \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ruhsal yap\u0131y\u0131 destekler. Travma ya\u015fayan bireyler i\u00e7in standart terap\u00f6tik yakla\u015f\u0131m afetin sonucu olarak ya\u015fanan fiziksel ve psikolojik sorunlar\u0131 anormal bir olaya normal tepkiler olarak normalle\u015ftirmektir. Normal ya\u015fama ge\u00e7i\u015f \u00f6nemlidir. Ancak acele edilmemelidir. Bazen, kendi kendine \u00e7\u00f6z\u00fcm bulma veya kendini toparlama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu durumlarda ve m\u00fcdahalenin risklerinin, faydalar\u0131ndan a\u011f\u0131r basabilece\u011fi durumlarda, dikkatlice beklemek \u00f6nerilir. Bireyin g\u00fcc\u00fc asla hafife al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Asl\u0131nda bu bekleme d\u00f6nemi tamamen pasif kalmak anlam\u0131nda de\u011fildir. Bu s\u00fcre\u00e7 \u015fik\u00e2yetler, belirtiler ve insanlar\u0131n mahremiyeti, g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in g\u00f6zlemlenen risklerin de\u011ferlendirilmesi ile ge\u00e7er. Tetikte bekleme, yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irme s\u00fcrecidir. Deprem gibi t\u00fcm afetlerden sonra genel olarak etkilenen t\u00fcm bireylerin ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi ve psikososyal destek yolu ile erken d\u00f6nemde m\u00fcdahale edilmesi, afetin travmatik etkilerini azaltaca\u011f\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Egeli bilim insan\u0131 Prof. Dr. Keskin, depremin bireylerde olu\u015fturdu\u011fu travmay\u0131 ve bunu gidermeye d\u00f6n\u00fck ad\u0131mlar\u0131…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":13879,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,70],"tags":[],"class_list":["post-13878","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gncl","category-kampus"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Prof.Dr_.-Gulseren-KESKIN.jpg",1124,750,false],"thumbnail":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Prof.Dr_.-Gulseren-KESKIN-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Prof.Dr_.-Gulseren-KESKIN-300x200.jpg",300,200,true],"medium_large":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Prof.Dr_.-Gulseren-KESKIN-768x512.jpg",640,427,true],"large":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Prof.Dr_.-Gulseren-KESKIN-1024x683.jpg",640,427,true],"1536x1536":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Prof.Dr_.-Gulseren-KESKIN.jpg",1124,750,false],"2048x2048":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Prof.Dr_.-Gulseren-KESKIN.jpg",1124,750,false],"newsphere-slider-full":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Prof.Dr_.-Gulseren-KESKIN-1124x720.jpg",1124,720,true],"newsphere-featured":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Prof.Dr_.-Gulseren-KESKIN-1024x683.jpg",1024,683,true],"newsphere-medium":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/Prof.Dr_.-Gulseren-KESKIN-720x380.jpg",720,380,true]},"author_info":{"display_name":"Editor","author_link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/author\/editor\/"},"category_info":"G\u00fcncel<\/a> Kamp\u00fcs<\/a>","tag_info":"Kamp\u00fcs","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13878","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13878"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13878\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13880,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13878\/revisions\/13880"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13879"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13878"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13878"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13878"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}