{"id":13774,"date":"2023-02-03T03:08:00","date_gmt":"2023-02-03T03:08:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.euegeajans.com\/?p=13774"},"modified":"2023-02-03T07:13:14","modified_gmt":"2023-02-03T07:13:14","slug":"prof-dr-ayaz-sulak-alanlari-hizla-kaybediyoruz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/2023\/02\/03\/prof-dr-ayaz-sulak-alanlari-hizla-kaybediyoruz\/","title":{"rendered":"Prof. Dr. Ayaz, \u201cSulak alanlar\u0131 h\u0131zla kaybediyoruz\u201d<\/strong>"},"content":{"rendered":"

Sulak alanlar\u0131 restore etme zaman\u0131!<\/p>\n

Prof. Dr. Ayaz, \u201cSulak alanlar\u0131 h\u0131zla kaybediyoruz\u201d<\/b><\/p>\n

Sulak alanlar\u0131n insanlar ve gezegen i\u00e7in hayati rol\u00fc hakk\u0131nda k\u00fcresel fark\u0131ndal\u0131k yaratmak amac\u0131yla her y\u0131l \u201cD\u00fcnya Sulak Alanlar G\u00fcn\u00fc\u201d kapsam\u0131nda \u00e7e\u015fitli fark\u0131ndal\u0131k etkinlikleri d\u00fczenleniyor. Ege \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesi Dekan\u0131 Prof. Dr. Din\u00e7er Ayaz, \u201cD\u00fcnyadaki sulak alanlar\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 90’\u0131, 1700’lerden beri bozuldu ve sulak alanlar\u0131 ormanlardan \u00fc\u00e7 kat daha h\u0131zl\u0131 kaybediyoruz\u201d dedi.<\/p>\n

Sulak alanlar\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik ger\u00e7ekle\u015ftirilen yasal s\u00fcre\u00e7lerden bahseden Prof. Dr. Ayaz, \u201c1971’de \u0130ran’\u0131n Ramsar \u015fehrinde sulak alanlar s\u00f6zle\u015fmesi kabul edildi. S\u00f6zle\u015fme, 170 taraf \u00fclkeyi sulak alanlar\u0131 korumakla, bunlar\u0131n ak\u0131lc\u0131 y\u00f6netimini ve devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fc k\u0131lmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye de sulak alanlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, ak\u0131lc\u0131 kullan\u0131m\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fini taahh\u00fct ederek 1994’te Ramsar S\u00f6zle\u015fmesi’ne taraf olmu\u015ftur. Uluslararas\u0131 toplum, h\u0131zl\u0131 kay\u0131plar\u0131n\u0131 tersine \u00e7evirmek i\u00e7in sulak alanlar hakk\u0131nda fark\u0131ndal\u0131k yaratmak ve onlar\u0131 koruma ve geri kazanma eylemlerini te\u015fvik etmek i\u00e7in \u2018D\u00fcnya Sulak Alanlar G\u00fcn\u00fc’n\u00fc kutlamaktad\u0131r. Her y\u0131l farkl\u0131 bir konuda fark\u0131ndal\u0131k yarat\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla belirlenen tema 2023 y\u0131l\u0131 i\u00e7in sulak alan restorasyonuna acilen \u00f6ncelik verilmesi gerekti\u011fini vurgulayan \u2018Sulak Alan Restorasyonu Zaman\u0131\u2019d\u0131r\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n

Sulak alanlar do\u011fan\u0131n dengesini koruyor<\/b><\/p>\n

\"\"Prof. Dr. Ayaz, \u201cSulak alanlar\u0131n ekolojik hizmetleri, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na, mutlulu\u011funa ve g\u00fcvenli\u011fine y\u0131lda 47,4 trilyon dolar katk\u0131da bulunuyor. Sulak alanlar, i\u00e7me suyu elde edilmesi ve g\u0131da tedariki sa\u011flamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem arz ediyor. Sulak alanlar\u0131n sel, kurakl\u0131k, a\u015f\u0131r\u0131 ya\u011f\u0131\u015f gibi ola\u011fan\u00fcst\u00fc hava olaylar\u0131n\u0131n etkisini azaltan rol\u00fc bulunuyor. Yer alt\u0131 suyunu besleyen veya dengeleyen bu alanlar, a\u015f\u0131r\u0131 ya\u011f\u0131\u015flarda fazla suyu depolayarak ta\u015fk\u0131nlar\u0131 kontrol ediyor. Sulak alanlar, d\u00fcnyada kara y\u00fczeyinin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 6-7’sini kaplamas\u0131na ra\u011fmen, t\u00fcm bitki ve hayvan t\u00fcrlerinin y\u00fczde 40’\u0131na ev sahipli\u011fi yap\u0131yor. D\u00fcnyadaki sulak alanlar\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 90’\u0131, 1700’lerden beri bozuldu ve sulak alanlar\u0131 ormanlardan \u00fc\u00e7 kat daha h\u0131zl\u0131 kaybediyoruz\u201d dedi.<\/p>\n

Sulak alanlar\u0131n biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fe, iklimin hafifletilmesi ve adaptasyonuna, tatl\u0131 su mevcudiyetine, d\u00fcnya ekonomilerine katk\u0131da bulundu\u011funu ifade eden Prof. Dr. Ayaz, \u201cH\u0131zl\u0131 kay\u0131plar\u0131n\u0131 tersine \u00e7evirmek i\u00e7in sulak alanlar hakk\u0131nda ulusal ve k\u00fcresel fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmam\u0131z ve onlar\u0131 korumaya ve restore etmeye y\u00f6nelik eylemleri te\u015fvik etmemiz acil bir hale gelmi\u015ftir\u201d dedi.<\/p>\n

Fark\u0131ndal\u0131k etkinlikleri art\u0131r\u0131lmal\u0131<\/b><\/p>\n

Bireysel ve toplumsal olarak fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturmak i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekenlerden de bahseden Prof. Dr. Ayaz, \u201cSulak alanlar\u0131n kayb\u0131n\u0131 ve bozulmas\u0131n\u0131 en aza indiren ve restorasyonlar\u0131n\u0131n ne kadar acil oldu\u011fu konusunda fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karan se\u00e7imler yap\u0131lmal\u0131. Bu alanlar\u0131n \u00a0insanlar ve gezegen i\u00e7in de\u011ferleri hakk\u0131nda daha fazla bilgi edinilmeli; drenaj, at\u0131k ve kimyasallardan kaynaklanan kirlilik ve istilac\u0131 t\u00fcrler gibi bu de\u011ferli ekosisteme y\u00f6nelik b\u00fcy\u00fck tehditlerin fark\u0131na var\u0131lmal\u0131. Su dostu ve ekosisteme duyarl\u0131 kararlar al\u0131nmal\u0131. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131 yerel sulak alan iyile\u015ftirme \u00e7abalar\u0131n\u0131 do\u011frudan desteklemeye te\u015fvik edilmeli. Yerel sulak alanlar\u0131n korunmas\u0131n\u0131 ve bozulmu\u015f sulak alanlar\u0131n restore edilmesi savunulmal\u0131\u201d dedi.<\/p>\n