{"id":11757,"date":"2022-11-08T05:20:00","date_gmt":"2022-11-08T05:20:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.euegeajans.com\/?p=11757"},"modified":"2022-11-08T07:59:38","modified_gmt":"2022-11-08T07:59:38","slug":"insanligin-en-derinleri-goren-gozu-james-webb-uzay-teleskobu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/2022\/11\/08\/insanligin-en-derinleri-goren-gozu-james-webb-uzay-teleskobu\/","title":{"rendered":"<strong>\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n en derinleri g\u00f6ren g\u00f6z\u00fc: James Webb Uzay Teleskobu<\/strong>"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Egeli bilim insan\u0131 Prof. Dr. Mutlu Y\u0131ld\u0131z, insanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck g\u00f6z\u00fcn\u00fc anlatt\u0131<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n en derinleri g\u00f6ren g\u00f6z\u00fc: James Webb Uzay Teleskobu<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-11759 alignleft\" src=\"http:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sekil-1-Hubble-ay-ve-James-Webbin-Yere-olan-uzakliklari-gosteriliyor.-Webb-Yerden-1.5-milyon-km-uzakliktaki-L2-noktasinda.-300x82.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"82\" srcset=\"https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sekil-1-Hubble-ay-ve-James-Webbin-Yere-olan-uzakliklari-gosteriliyor.-Webb-Yerden-1.5-milyon-km-uzakliktaki-L2-noktasinda.-300x82.jpg 300w, https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sekil-1-Hubble-ay-ve-James-Webbin-Yere-olan-uzakliklari-gosteriliyor.-Webb-Yerden-1.5-milyon-km-uzakliktaki-L2-noktasinda.-768x209.jpg 768w, https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Sekil-1-Hubble-ay-ve-James-Webbin-Yere-olan-uzakliklari-gosteriliyor.-Webb-Yerden-1.5-milyon-km-uzakliktaki-L2-noktasinda..jpg 862w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>Uzaya g\u00f6nderilen en geli\u015fmi\u015f uzay teleskobu olma \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131yan ve k\u00e2inat\u0131n en derin noktalar\u0131n\u0131 detaylar\u0131yla g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyen James Webb Uzay Teleskobu ile ilgili bilgiler veren Ege \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesi Astronomi ve Uzay Bilimleri B\u00f6l\u00fcm\u00fc Astrofizik Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Mutlu Y\u0131ld\u0131z, \u201cJames Webb\u2019in \u015fu ana kadar yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemler do\u011frultusunda birbirinden farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar mevcut. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalardan birinde Yerden 5 bin\u00a0 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakta olan Wolf-Rayet 140 adl\u0131 ikili sistem i\u00e7in yap\u0131lan g\u00f6zlemlerde parmak izine benzer g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler saptand\u0131. Ayr\u0131ca, g\u00fcne\u015f sistemi d\u0131\u015f\u0131ndaki bir gezegenin (WASP-39b) atmosferinde karbondioksit i\u00e7in ilk net kan\u0131t\u0131 elde edildi\u201d dedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ege \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesi Astronomi ve Uzay Bilimleri B\u00f6l\u00fcm\u00fc Astrofizik Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Mutlu Y\u0131ld\u0131z ve Astrofizik Bilim Dal\u0131 Doktora \u00d6\u011frencisi Sibel \u00d6rtel, \u00a0James Webb Uzay Teleskobu\u2019nun insanl\u0131\u011f\u0131n \u015fimdiye kadar uzaya g\u00f6nderdi\u011fi en geli\u015fmi\u015f uzay teleskobu olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve insanl\u0131\u011f\u0131n en derinleri g\u00f6ren g\u00f6z\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Prof. Dr. Mutlu Y\u0131ld\u0131z, \u201cUzayda ne kadar derine bakarsak o kadar ge\u00e7mi\u015fi yani evrenin daha gen\u00e7 halini g\u00f6r\u00fcyoruz. Gen\u00e7 evrende olu\u015fan g\u00f6kcisimlerini g\u00f6zleyebilmek i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131z\u0131l\u00f6tesi teleskoplara ihtiya\u00e7 vard\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc erken evrendeki bir \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131n\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rsel ve mor\u00f6te \u0131\u015f\u0131nlar k\u0131rm\u0131z\u0131ya kaymadan dolay\u0131 \u015fu an yap\u0131lan g\u00f6zlemlerde yak\u0131n ve orta k\u0131z\u0131l\u00f6te dalga boylar\u0131nda g\u00f6zlenir. K\u0131rm\u0131z\u0131ya kayma olarak adland\u0131r\u0131lan parametre cismin bizden olan uzakl\u0131\u011f\u0131yla do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r. Uzakl\u0131k ne kadar fazlaysa k\u0131rm\u0131z\u0131ya kayma da o kadar fazla olacakt\u0131r. Bu do\u011frultuda haz\u0131rlanarak evrendeki ilk \u0131\u015f\u0131k kaynaklar\u0131n\u0131 g\u00f6zleyecek olan James Webb Uzay Teleskobu 25 Aral\u0131k 2021 tarihinde f\u0131rlat\u0131ld\u0131. Yer\u2019in Lagrange 2 (L2) noktas\u0131na yerle\u015fen bu teleskop sayesinde ilk kez evrenin karanl\u0131k \u00e7a\u011f\u0131ndan hemen sonra olu\u015fan y\u0131ld\u0131zlar\u0131 ve galaksileri g\u00f6zleme imk\u00e2n\u0131 bulduk\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">James Webb\u2019in ne kadar derine bakaca\u011f\u0131n\u0131 Hubble Uzay Teleskobu ile k\u0131yaslayarak anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Prof. Dr. Mutlu Y\u0131ld\u0131z, \u201cHubble ilk olu\u015fan g\u00f6kadalar\u0131n bebeklik (infant) \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zledi. James Webb teleskobu ise bu g\u00f6kadalar\u0131n\u0131n yeni do\u011fan (newborn) (~13.5 milyar y\u0131l \u00f6tedeki) halini g\u00f6zl\u00fcyor. Bu sayede Webb teleskobu, yapt\u0131\u011f\u0131 ve yapaca\u011f\u0131 g\u00f6zlemlerle bir\u00e7ok alanda evrenin tarihini ve k\u00f6kenimizi anlama aray\u0131\u015f\u0131na \u0131\u015f\u0131k tutacak. \u0130lk olu\u015fan \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131, yeniden iyonla\u015fma, galaksilerin olu\u015fumu ve birle\u015fmesi, y\u0131ld\u0131z olu\u015fumu, ya\u015fam\u0131n olabilece\u011fi gezegenlerin olu\u015fumu ve g\u00fcne\u015f sisteminin evrimine kadar evrenin tarihindeki her a\u015famay\u0131 inceleyecek\u201d dedi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u201cParmak izine benzer g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler elde edildi\u201d<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">James Webb\u2019in \u015fu ana kadar yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemler do\u011frultusunda birbirinden farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n mevcut oldu\u011funu ifade eden Prof. Dr. Mutlu Y\u0131ld\u0131z, \u201cBu \u00e7al\u0131\u015fmalardan birinde Yer\u2019den 5.000 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakta olan Wolf-Rayet 140 adl\u0131 ikili sistem i\u00e7in yap\u0131lan g\u00f6zlemlerde parmak izine benzer g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler elde edildi. Bu ikili sistem O tayf t\u00fcr\u00fcnden bir y\u0131ld\u0131z ile Wolf-Rayet bir y\u0131ld\u0131zdan olu\u015fuyor. Y\u0131ld\u0131zlar y\u00f6r\u00fcnge \u00fczerinde birbirine yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda y\u0131ld\u0131z r\u00fczg\u00e2rlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 sonucu gaz\u0131n s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131yla toz olu\u015fuyor. Olu\u015fan bu toz sistemin \u00e7evresinde halka \u015feklinde yay\u0131l\u0131yor. Y\u0131ld\u0131zlar\u0131n y\u00f6r\u00fcngesi 8 y\u0131lda bir kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131na vesile oldu\u011fu i\u00e7in her kar\u015f\u0131la\u015fmada olu\u015fan toz halkalar\u0131 geni\u015fleyerek adeta bir a\u011fac\u0131n ya\u015f halkas\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnmesine sebep oluyor\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>G\u00fcne\u015f sistemi d\u0131\u015f\u0131ndaki bir gezegende\u00a0<\/b><b>karbondioksit kan\u0131t\u0131 belirlendi<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">James Webb\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemleri inceleyen farkl\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma ekibinin, \u00a0g\u00fcne\u015f sistemi d\u0131\u015f\u0131ndaki bir gezegenin (WASP-39b) atmosferinde karbondioksit i\u00e7in ilk net kan\u0131t\u0131 elde etti\u011fini payla\u015fan Astrofizik Bilim Dal\u0131 Doktora \u00d6\u011frencisi Sibel \u00d6rtel,\u00a0 \u00a0\u201cG\u00fcne\u015f benzeri bir y\u0131ld\u0131z\u0131n \u00e7evresinde dolanan gezegenin bu g\u00f6zlemi, gezegenin bile\u015fimi ve olu\u015fumu hakk\u0131nda \u00f6nemli bilgiler sa\u011fl\u0131yor. Bu gezegen bizden 700 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakta bulunan bir sistemde yer al\u0131yor. J\u00fcpiter\u2019in d\u00f6rtte biri kadar k\u00fctleye ve J\u00fcpiter\u2019den 1.3 kat daha b\u00fcy\u00fck bir yar\u0131\u00e7apa sahip. Gezegenin k\u00fctlesi J\u00fcpiter\u2019e g\u00f6re azken yar\u0131\u00e7ap\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck olmas\u0131 y\u0131ld\u0131z\u0131na \u00e7ok yak\u0131n bir y\u00f6r\u00fcngede dolanmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. Bu s\u0131cak gaz devi gezegenin y\u00f6r\u00fcngesi G\u00fcne\u015f ile Merk\u00fcr aras\u0131ndaki mesafenin sekizde biri kadar ve dolanma periyodu 4 g\u00fcnden biraz fazla. \u015ei\u015fik atmosfere sahip WASP 39b gezegeni y\u0131ld\u0131z\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erken yap\u0131lan g\u00f6zlemlerde Webb\u2019in yak\u0131n k\u0131z\u0131l\u00f6te tayf\u00e7ekeri kullan\u0131lm\u0131\u015f. Bir gezegen y\u0131ld\u0131z\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erken y\u0131ld\u0131z \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 tamamen engeller, bir k\u0131sm\u0131 ise gezegen atmosferini ge\u00e7ebilir. Gezegen atmosferinde bulunan farkl\u0131 gazlar farkl\u0131 dalga boylar\u0131ndaki \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 so\u011furur. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar da atmosferin tam olarak neyden olu\u015ftu\u011funu belirlemek i\u00e7in farkl\u0131 dalga boylar\u0131nda al\u0131nan \u0131\u015f\u0131k e\u011frilerindeki k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fimleri inceliyor\u201d dedi.<\/p>\n<div id='gallery-1' class='gallery galleryid-11757 gallery-columns-2 gallery-size-medium'><figure class='gallery-item'>\n\t\t\t<div class='gallery-icon landscape'>\n\t\t\t\t<a href='https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/EKIL3W_1.png'><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"236\" src=\"https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/EKIL3W_1-300x236.png\" class=\"attachment-medium size-medium\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/EKIL3W_1-300x236.png 300w, https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/EKIL3W_1-768x604.png 768w, https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/EKIL3W_1.png 912w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>\n\t\t\t<\/div><\/figure>\n\t\t<\/div>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Egeli bilim insan\u0131 Prof. Dr. Mutlu Y\u0131ld\u0131z, insanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck g\u00f6z\u00fcn\u00fc anlatt\u0131 \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n en derinleri g\u00f6ren&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":11758,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[69,99,1],"tags":[],"class_list":["post-11757","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim","category-egitim","category-gncl"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/EGE-MUTLU-YILDIZ-NECDET-BUDAK-1-1.jpg",2048,1365,false],"thumbnail":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/EGE-MUTLU-YILDIZ-NECDET-BUDAK-1-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/EGE-MUTLU-YILDIZ-NECDET-BUDAK-1-1-300x200.jpg",300,200,true],"medium_large":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/EGE-MUTLU-YILDIZ-NECDET-BUDAK-1-1-768x512.jpg",640,427,true],"large":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/EGE-MUTLU-YILDIZ-NECDET-BUDAK-1-1-1024x683.jpg",640,427,true],"1536x1536":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/EGE-MUTLU-YILDIZ-NECDET-BUDAK-1-1-1536x1024.jpg",1536,1024,true],"2048x2048":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/EGE-MUTLU-YILDIZ-NECDET-BUDAK-1-1.jpg",2048,1365,false],"newsphere-slider-full":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/EGE-MUTLU-YILDIZ-NECDET-BUDAK-1-1-1280x720.jpg",1280,720,true],"newsphere-featured":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/EGE-MUTLU-YILDIZ-NECDET-BUDAK-1-1-1024x683.jpg",1024,683,true],"newsphere-medium":["https:\/\/www.euegeajans.com\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/EGE-MUTLU-YILDIZ-NECDET-BUDAK-1-1-720x380.jpg",720,380,true]},"author_info":{"display_name":"Editor","author_link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/author\/editor\/"},"category_info":"<a href=\"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/category\/bilim\/\" rel=\"category tag\">Bilim<\/a> <a href=\"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/category\/egitim\/\" rel=\"category tag\">E\u011fitim<\/a> <a href=\"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/category\/gncl\/\" rel=\"category tag\">G\u00fcncel<\/a>","tag_info":"G\u00fcncel","comment_count":"0","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11757","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11757"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11757\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11762,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11757\/revisions\/11762"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11758"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11757"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11757"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11757"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}