{"id":11739,"date":"2022-11-08T06:57:34","date_gmt":"2022-11-08T06:57:34","guid":{"rendered":"https:\/\/www.euegeajans.com\/?p=11739"},"modified":"2022-11-08T06:57:34","modified_gmt":"2022-11-08T06:57:34","slug":"egeli-kasiflerden-orta-asya-turk-tarihine-isik-tutan-arastirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.euegeajans.com\/index.php\/2022\/11\/08\/egeli-kasiflerden-orta-asya-turk-tarihine-isik-tutan-arastirma\/","title":{"rendered":"Egeli k\u00e2\u015fiflerden Orta Asya T\u00fcrk tarihine \u0131\u015f\u0131k tutan ara\u015ft\u0131rma"},"content":{"rendered":"

K\u0131rg\u0131zistan\u2019da yeni Petroglif sahas\u0131 ke\u015ffedildi<\/p>\n

Egeli k\u00e2\u015fiflerden Orta Asya T\u00fcrk tarihine \u0131\u015f\u0131k tutan ara\u015ft\u0131rma<\/b><\/p>\n

Ege \u00dcniversitesi T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc (TDAE) \u00f6\u011frencileri Ali G\u00fcler, Zeynep Kara G\u00fcler ve G\u00fcrcan Pirinc\u00e7i K\u0131rg\u0131zistan Tanr\u0131 da\u011flar\u0131nda y\u00fcr\u00fctt\u00fcklerin ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 sonucunda yeni bir petroglif sahas\u0131 ke\u015ffetti. Egeli gen\u00e7lerin ke\u015ffi ile birlikte Saymal\u0131ta\u015f\u2019tan sonra b\u00f6lgedeki ikinci b\u00fcy\u00fck petroglif sahas\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ortaya konuldu.<\/p>\n

\"\"TDAE T\u00fcrk Tarihi Anabilim Dal\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Osman Karatay, \u201cDaha \u00f6nce Orta Asya’da diplomatik g\u00f6revlerde bulunmu\u015f Zafer Ers\u00f6z Bey’in \u00f6nerisi ile enstit\u00fcm\u00fcz tarih b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden olu\u015fturdu\u011fumuz arkeolog,\u00a0 filolog ve halkbilimciden olu\u015fan ekibimiz K\u0131rg\u0131zistan’da yeni bir petroglif sahas\u0131 ke\u015ffetti. Tanr\u0131 da\u011flar\u0131n\u0131n \u00fccra bir kesiminde bulunan sahan\u0131n daha \u00f6nce bilim d\u00fcnyas\u0131nda dikkat \u00e7ekmedi\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7al\u0131\u015fmalar neticesinde g\u00f6zlemledik. B\u00f6lgede yap\u0131lan ba\u015far\u0131l\u0131 ge\u00e7en ara\u015ft\u0131rma s\u00fcrecinde ekibimiz, a\u00e7\u0131k ve kapal\u0131 alanda say\u0131s\u0131z kaya resimlerinin bulundu\u011fu bir sahan\u0131n fark\u0131na vard\u0131. Ma\u011faralarda ve d\u0131\u015far\u0131daki kayalarda bulunan resimlerden tespit edilebilenler kayda al\u0131nd\u0131 ve \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 yerinde incelendi. \u00a0Buras\u0131 evrensel bir \u00f6neme sahip \u00e7\u00fcnk\u00fc yeni ta\u015f d\u00f6neminden ba\u015flayarak binlerce y\u0131l boyunca de\u011fi\u015fik insan topluluklar\u0131 ma\u011faralar\u0131n i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda oraya izlerini b\u0131rakm\u0131\u015flar. Hem kaz\u0131ma, hem de oyma tekni\u011fi ile yap\u0131lan resimlerde en ilkel \u00e7izimlerden G\u00f6kt\u00fcrk d\u00f6nemine kadar kal\u0131nt\u0131lar var\u201d dedi.<\/p>\n

Ke\u015fif s\u00fcreci hakk\u0131n bilgi veren Ali G\u00fcler, \u201cBizim i\u00e7in \u00f6nemli olan \u015fuydu atalar\u0131m\u0131z Orta Asya\u2019dan geldi bunu tarihsel s\u00fcre\u00e7te \u00e7ok net g\u00f6r\u00fcyoruz. Onlar\u0131n tarihi ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131l\u0131yor ama bu \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131. Asl\u0131nda bizi orada, o b\u00f6lgede ara\u015ft\u0131rma yapmaya iten bu oldu. Osman hocam\u0131z\u0131n\u00a0 te\u015fvikleri ve Zafer beyin destekleri ile oraya ilk yolculu\u011fumuzu ger\u00e7ekle\u015ftirdik. Tanr\u0131 da\u011flar\u0131n\u0131n \u00fccra bir kesiminde bulunan saha ile ilgili b\u00f6lge halk\u0131n\u0131n bilgisi dahi yoktu. B\u00f6lge olduk\u00e7a y\u00fcksek da\u011fl\u0131k bir alanda ula\u015f\u0131m\u0131n neredeyse imk\u00e2ns\u0131z dendi\u011fi bir noktada idi. Bizim te\u015fviklerimiz ve sorgular\u0131m\u0131z neticesinde b\u00f6lgeye ula\u015fm\u0131\u015f olduk. B\u00f6lge ve alan ara\u015ft\u0131rmas\u0131 s\u00fcresince tesad\u00fcfi olarak ke\u015ffetti\u011fimiz bir aland\u0131 buras\u0131. Yo\u011fun ara\u015ft\u0131rmalar\u0131m\u0131z neticesinde b\u00f6lgenin b\u00fcy\u00fck bir ma\u011fara alan\u0131ndan ve bunun yan\u0131nda irili ufakl\u0131 kovuklar\u0131n duvarlar\u0131na resmedilmi\u015f boyama ve kaz\u0131ma tekni\u011fi kullanarak yap\u0131lan bir\u00e7ok s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 petroglifin oldu\u011funu fark ettik. Detayl\u0131 incelemeler neticesinde farkl\u0131 b\u00f6lgelerde de ke\u015fifler yapmaya ba\u015flad\u0131k. Fark ettik ki b\u00f6lge farkl\u0131 d\u00f6nemlere ayr\u0131l\u0131yor. Hem kaz\u0131ma, hem de oyma tekni\u011fi ile yap\u0131lan resimlerin \u00e7e\u015fitli katmanlar olu\u015fturdu\u011fu en ilkel \u00e7izimlerden ba\u015flayarak, baz\u0131lar\u0131n\u0131n G\u00f6kt\u00fcrk d\u00f6nemine kadar uzand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemledik. \u00d6zellikle baz\u0131 fig\u00fcrlerin do\u011frudan \u0130skit d\u00f6nemine tarihlendirilen fig\u00fcrlerle birebir neredeyse benzedi\u011fini g\u00f6rd\u00fck. Dolay\u0131s\u0131yla burada bir \u0130skit d\u00f6nemini varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z etmek \u015fu an i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Detayl\u0131 analizler yap\u0131ld\u0131ktan sonra tarihler net bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n

\u201cB\u00f6lgedeki petrogliflerde T\u00fcrklerin izi var\u201d<\/b><\/p>\n

Ali G\u00fcler, \u201cAyr\u0131ca G\u00f6kt\u00fcrklerde hanedan tamgas\u0131 olarak kullan\u0131lan da\u011f ke\u00e7isi fig\u00fcr\u00fcn\u00fcn birebir ayn\u0131s\u0131n\u0131 burada bulundu\u011fumuz ifade etmek isterim. Bunun neticesinde buran\u0131n G\u00f6kt\u00fcrk d\u00f6neminde de ziyaret edildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Yeni ta\u015f \u00e7a\u011f\u0131ndan ba\u015flayarak G\u00f6kt\u00fcrk d\u00f6nemine kadar devam eden bir s\u00fcre\u00e7te farkl\u0131 topluluklar taraf\u0131ndan buran\u0131n ziyaret edildi\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. Ayr\u0131ca yak\u0131nlarda bulunan buran\u0131n do\u011frudan T\u00fcrklerle ilgili oldu\u011funu s\u00f6yleyebilmemiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir i\u015faret olan b\u00f6lgeye yak\u0131n bir noktada balbal dedi\u011fimiz bilim dilinde ‘ta\u015fbaba’ olarak adland\u0131r\u0131lan bir heykele rastlad\u0131k. Bu da bize do\u011frudan o d\u00f6nemde T\u00fcrklerin u\u011frak yeri oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Dolay\u0131s\u0131yla bu petrogiliflerin de T\u00fcrkler taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olma ihtimalini yine balbal sayesinde kuvvetlendirmi\u015f oluyoruz. B\u00f6lgede petrogliflerin haricinde sava\u015f sahnesinden kutlama sahnelerine kadar de\u011fi\u015fik sahneler mevcut. Bu b\u00f6lgenin \u00f6zelli\u011fi ise Saymal\u0131 ta\u015fa gitti\u011finizde orada sadece kaz\u0131ma ve oyma tekni\u011fi ile\u00a0 yap\u0131lan fig\u00fcrler mevcutken\u00a0 burada ayn\u0131 zamanda boyama tekni\u011fi ile yap\u0131lan fig\u00fcrlerde mevcut\u00a0 yani burada her ikisini de bir arada g\u00f6rebiliyoruz. Bu anlamda b\u00f6lge bir ilki bar\u0131nd\u0131r\u0131yor\u201d dedi.<\/p>\n

G\u00fcrcan Pirinc\u00e7i ise, \u201cBu b\u00f6lgedeki kaya resimlerinin bir \u00f6zelli\u011fi de, b\u00f6lgede ilk kez olmak \u00fczere, k\u0131rm\u0131z\u0131 boya kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu ba\u011flamda b\u00f6lgeden karbon testi yaparak boyalar\u0131n ya\u015f\u0131n\u0131 hesaplamak \u00fczere numuneler getirdik. Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 incelemelerden sonra bu kaya resimlerinin b\u00f6lgenin en eski sakinlerinin tarihine \u0131\u015f\u0131k tutaca\u011f\u0131 ve Orta Asya tarihinin erken d\u00f6nemlerini de ayd\u0131nlataca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bu s\u00fcre\u00e7te bizlerden deste\u011fini esirgemeyen ba\u015fta Prof. Dr. Osman Karatay hocam\u0131za, Zafer Ers\u00f6z\u2019e ve sponsorlar\u0131m\u0131zdan Yakup Bey ve Aslan Bey\u2019e bize verdi\u011fi maddi ve manevi destekler i\u00e7in \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ediyorum\u201d dedi.<\/p>\n

\u201cKe\u015ffetti\u011fimiz alan bir inan\u00e7 merkezi olabilir\u201d<\/b><\/p>\n

Bat\u0131 G\u00f6kt\u00fcrk ka\u011fanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n merkezi olan ve G\u00f6kt\u00fcrklerin Akda\u011f olarak adland\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeye yak\u0131n bir yerde bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Zeynep G\u00fcler ise, \u201cBu b\u00f6lgenin yaylak ve yerle\u015fimlerden uzak olu\u015fu sebebiyle bir merkezden ziyade kutsal alan olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. G\u00f6kt\u00fcrklerin Altaylar b\u00f6lgesinde bulunan Atalar Ma\u011faras\u0131’na atfettikleri kutsall\u0131\u011f\u0131n Tanr\u0131 da\u011flar\u0131 b\u00f6lgesinde de buradaki ma\u011faraya atfedildi\u011fine dair i\u015faretler bu b\u00f6lgenin bir inan\u00e7 merkezi, bir sunak alan\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesini de kuvvetlendiriyor. Ayr\u0131ca, s\u00f6z konusu sahan\u0131n hemen yak\u0131n\u0131nda olmasa da, yak\u0131n \u00e7evresindeki b\u00f6lgede kurgan benzeri yap\u0131lara da rastlad\u0131k. Eski d\u00f6nemlerde Atalar Ma\u011faras\u0131 ve kurganlar\u0131n ya\u015fam alanlar\u0131ndan uzak yerlerde olmas\u0131na dikkat ediliyordu. Ma\u011fara duvarlar\u0131ndaki resimlerin i\u00e7eri\u011finde de, baz\u0131 sahnelerin kutsal bir alanla ili\u015fkilendirilebilecek \u00f6zellikte oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz\u201d dedi.<\/p>\n

Petroglif Nedir?<\/b><\/p>\n

Bir petroglif, bir kaya sanat\u0131 bi\u00e7imi olarak, bir kaya y\u00fczeyinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kazarak, oyarak veya a\u015f\u0131nd\u0131rarak olu\u015fturulan bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n